محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

835

خلاصة الحكمة ( فارسى )

جهت دفع مواد . و هنگامى كه حصول فضول در عروق به غير اعيا امرى ديگر احداث ننمايد ، چند روز آن را مهلت دهند و تحريك به مسهل ننمايند و ليكن دست از منضج بازندارند و بعد [ از ] حصول نضج بنگرند كه اعيا از كدام نوع است ؟ به حسب آن تدارك نمايند . [ قانون دهم ] : و بايد كه چون سنّ شباب درگذرد و قوا ميل به ضعف نمايد ، واجب است كه اندك تقليل در غذا از عادت مقرّرى نمايند تا فضول از آن زياده حاصل نگردد ؛ زيرا كه غذا اگر موافق عادت خورند و قوا بدان كفايت ننمايند ، لا محاله فضول بسيارى از آن به هم رسد و اندك اندك مجتمع شده احداث آفت نمايد . و اين حكم ، نظر به اكثريت است و الّا بعضى مردم در سنّ جوانى ضعيف الهضم و بدحال مىباشند ؛ به سبب كمال حرارت مزاج و يا غير آن از اسباب ديگر و چون تجاوز نمودند از آن سنّ ، قوى الهضم و صحيح البدن مىگردند ؛ به سبب انحطاط حرارت از كمال شدّت و يا رفع موانع ديگر . بدان كه در مادّهء ذهبيهء جناب « 1 » امام ثامن امام رضا « 2 » - عليه و على آبائه و اولاده التحيّة و الثناء - كلامى مىفرمايند كه ترجمهء آن اين است : « بدان بدرستى كه جسد به منزلهء زمين طيب پاك است . [ و لذا ] هرگاه تعهّد نمايند آن را به عمارت و آبيارى به مقدارى كه نه زياده باشد به حدّى كه غرق گردد در آن و نه كم باشد به حدّى كه ناقص و تشنه ماند « 3 » و خشك گردد بلكه به حدّ اعتدال و قدر حاجت باشد ، هميشه سبز و خُرّم و آباد مىماند و روز به روز در تزايد باشد « 4 » . و اگر غافل مانند از آن ، فاسد مىگردد و نمىرويد در آن مگر گياه‌هاى « 5 » ناكاره . پس جسد به تدبير اغذيه و اشربه ، سالم و صحيح و نيكو مىباشد . پس بايد كه ملاحظه نمائى در چيزى كه موافقت به بدن و معدهء تو داشته و تقويت بدن و هضم و استمراءِ طعام نمايد . پس اندازه [ اى ] آن غذا را بگير و بگردان همان مقدار را غذاى خود .

--> ( 1 ) . ب : حضرت . ( 2 ) . الرسالهء الذّهبيه ، امام رضا عليه السلام ، تحقيق محمّدمهدى نجفى ، مكتبه الإمام الحكيم العامه ، قم ، 1402 ه - . ( 3 ) . ب : باشد . ( 4 ) . ب : ( باشد ) حذف شده . ( 5 ) . ب : گياهى .