انهضام آن ، چيزى كه مضادّ آن باشد تناول نمايند تا به سبب اختلاط با آن كيفيتى زائد ظاهر نگردد و تداخل هر چند ممنوع است اما در اين‌جا جايز داشته‌اند « 1 » به اعتبار غرض عمده پس هرگاه مأكول مثلًا بارد باشد ، مانند خيار و كدو تعديل آن به سير و گندنا و مانند آن نمايند . و اگر حار باشد ، تعديل آن به خرفه و خيار و امثال آن نمايند . و اگر مسدِّد باشد ، به مفتِّح و همچنين تدارك اغذيهء دوائيه به اغذيهء مضادّهء آن نمايند ؛ نه به ادويهء صرفهء فقط . و مراد از تناول اغذيه به خطا ، آن است كه استعمال آن بر سبيل تداوى خارج از مبحث است و استعمال آن به خطا ؛ بلكه [ يعنى ] به مقتضاى شهوت و نفسانيت ، چيزى كه لايق حال نباشد خورده شود و چون غير لايق است ، تدارك آن ضرورى باشد . و اگر از « 2 » استعمال اغذيهء مذكوره خوف ضعف « 3 » هضم باشد ، بعد [ از ] تدارك آن به اغذيهء دوائيه ، ادويه و اشربهء مقويه به حسب مزاج تناول فرمايند ؛ مثلًا اگر اغذيهء حارّه خورده باشد ، سكنجبين بياشامند و اگر سكنجبين عسلى باشد سادهء آن [ را بخورند ] و اگر قندى باشد ، بُزورى آن بهتر [ است ] . [ و اگر ] اغذيهء بارده [ خورده شود ] ، ماء العسل و شراب عسلى و كمونى نافع است . و در اغذيهء غليظهء حارّه ، سكنجبين قوى البزور بارد [ شخص ] حارّ المزاج را و فلافلى و فودنجى بارد المزاج را بهترين ادويه است . [ قانون نهم ] : و بايد كه هر گاه تناول غذا به افراط واقع شود و خوف امتلاء باشد و يا غذاى مأكول از حركت عنيفه [ اى ] كه بعد از آن واقع شود منبسط و منخفض گردد و يا از كثرت شرب آب و مانند آن مشوّش گردد در معده ، واجب است كه فورا قى فرمايند . و هيچ تدبيرى در سرعت اخراج غذاى فاسد بهتر از قى نيست . و امّا هر گاه غذا از معده به امعاء انحدار يافته و وقت قى گذشته باشد - زيرا كه هنگام قى وقتى است كه غذا هنوز در معده است « 4 » به سهولت اخراج مىيابد - و يا آن كه قى متعذّر باشد به سبب مانعى ، آن هنگام

--> ( 1 ) . ب : داسته‌اند . ( 2 ) . الف : ( از ) حذف شده . ( 3 ) . الف : ( ضعف ) حذف شده . ( 4 ) . الف : ( است ) حذف شده .