چهارم ، آن كه كريم النفس عالى همّت و محبّ نفس و صحّت باشد ؛ نه بخيل و نه تنگ دل ؛ تا آن كه تواند اموال و مزخرفات و قنيات « 1 » دنيويهء فانيه را ايثار و صرف بر صحت نفس باقى و فداى ابقاء آن نمايد و باكى از آن نداشته باشد و بر آن گران نيايد و تعلّق بسيارى بدان‌ها نداشته كه بالعكس نفس خود را فداى آن‌ها نمايد . پنجم ، آن كه حريص نباشد بر شهوات و ضابط بر نفس و راسخ در عزم باشد ؛ كه هر چه واجب التّرك است ترك نمايد و قطعاً ديگر ميل بدان نكند و آن چه ضرورى الاستعمال است استعمال نمايد و اصلًا ترك ننمايد . و بلا شبهه « 2 » اجتماع اين خصال خمسه در يك شخص نادر الوقوع است ؛ لهذا حفظ صحّت ما ينبغى صورت نبندد . و آن چه ذكر يافت ، در امور اختياريه است و امور غير اختياريهء اضطراريه و اتّفاقيهء و ارده بر بدن و نفس ، از آن گفتگويى نيست . و نيز ببايد دانست كه علم حفظ صحّت منقسم مىگردد به دو قسم ؛ زيرا كه يا « 3 » علم به تدبير ابدان صحيحه است و اين را علم « حفظ صحّت » نامند . و يا علم به تدبير ابدان مريضه است و اين را « علم علاج » خوانند . و علم حفظ صحّت ، منقسم مىگردد به سه جزء ؛ به جهت آن كه صحّت مطلقاً خالى نيست از آن كه : يا مىباشد در غايت ، يا نمىباشد در غايت . و اول : يا آن است كه ابتدا ميل نموده است از غايت و يا ميل ننموده است از غايت ؛ پس قسمى كه دانسته مىشود در آن تدبير ثانى از دو قسم اوّل را ، علم « تدبير ابدان ضعيفه » نامند و آن چه دانسته مىشود در آن تدبير قسم اوّل از دو قسم آخر را « 4 » ، علم « تقدّم الحفظ » نامند و تدبير قسم دوم از آن را « حفظ صحت » گويند .

--> ( 1 ) . ب : ( قنيات ) حذف شده . ( 2 ) . الف : شبهه . ( 3 ) . ب : ( يا ) حذف شده . ( 4 ) . الف : ( را ) حذف شده .