و ترشى آن ، دليل برودت . و بد طعمى ، دليل عفونت است . فصل پنجم [ از باب پنجم از ركن چهارم از مقالهء اولى ] : در بيان قوام نفث بدان كه رقت آن : علامت خامى مادّه است و گاهى علامت نضج است و فرق ميان هر دو ، از جنس مادّه و وقت « 1 » خروج مىتوان نمود . و غلظت نفث ، علامت خامى است و اشعار نمايد بر تعسر نضج . و اعتدال آن در غلظت و رقّت ، و علامت نضج تامّ است . فصل ششم [ از باب پنجم از ركن چهارم از مقالهء اولى ] : در بيان شكل و هيأت نفث بدان كه استدارهء آن ، علامت آن است كه مادّه غليظ است و در قصبه‌هاى ريه حرارتى عظيم واقع است . و « ابقراط » گفته « 2 » : « نفث بصاقى » از كسى كه آن را حمى نباشد ، دليل ذبول و لا غرى باشد . و نيز گفته : بسيار مشاهده نمودم كه از عقب « نفث مستدير » ، مرض سل عارض گرديد و نيز گفته كه : چون با نفث مستدير حمّى باشد و با آن نيز قدرى از علامت اخلاط عفنّ ، اختلاط عقل به زودى عارض گردد و نفث بصاقى ، عبارت از آن است كه نفث خام برآيد .

--> ( 1 ) . ب : دقت . ( 2 ) . على ابن عباس اهوازى ، كامل الصناعهء ، مصر ، ج 1 ص 209 .