بدان كه « براز » - به فتح باء موحّده وراء مهمله و الف و زاى معجمه - ، به معنى بروز و ظهور و خروج فضول « 1 » كامن مخفى داخل جوف است و در لغت ، به معنى صحرا و اسم فضاى وسيع خالى است ؛ مانند « نوابه » و به اصطلاح ، عبارت از خروج فضول بدنيه است از مخرج معين كه طرف معا مستقيم است و چون در به دو اسلام در مكّه معظّمه و مدينه طيبه و اكثر بلاد ، عمارات « بيت الخلا » نبوده و مردم براى قضاى حاجت كه عبارت از دفع فضول باشد به صحرا مىرفتند به حدى كه از نظر مردم ناپديد مىشدند ؛ لهذا مسمّى بدان شده و چون بناى عمارات در بلدان و قرى نمودند ، براى آن مكانى خاص بنا نمودند و آن را مسمّى به « بيت الخلا » و « مَبرَز » و « مكان ضرور » و غيرها نمودند . ببايد دانست مجملًا ، كه براز منقسم مىگردد به دو قسم : محمود و مذموم : « براز محمود » كه براز « طبيعى » نامند آن است كه متصف به اين اوصاف سبعه باشد : صفت اوّل آن : آن كه مجتمع و متشابه الاجزاء باشد و رطوبت آن ، شديد الاختلاط به ارضيت آن باشد ؛ يعنى اصلا اختلاف نداشته باشد ؛ زيرا كه اگر مجتمع نباشد و منتفخ « 2 » باشد ، انتفاخ ، دليل نفخ « 3 » آن است و اگر متشابه نباشد ، البتّه مختلف خواهد بود ؛ يعنى بعض اجزاء آن رقيق و بعضى غليظ و بعضى نرم و بعضى خشك و بعضى منهضم و بعضى غير منهضم خواهد بود و اين ، البتّه سوء حال « 4 » است . [ صفتِ ] دوم : آن كه در مقدار و لون و رايحه و قوام و وقت ، معتدل باشد : و اعتدال در مقدار ، آن است كه فضله نسبت به غذا ، نه بيشتر باشد و نه كمتر ؛ بلكه متوسّط باشد و گفته‌اند كه چون شخصى معتدل المزاج ، غذاى مطلق در حالت اعتدال

--> ( 1 ) . الف و ب : ( خروج و فضول ) آمده كه به نظر مىرسد ( و ) اضافى است . ( 2 ) . الف : منفتخ . ( 3 ) . ب : نضج . ( 4 ) . ب : علامت سوء حال .