و فرق ميان مدّى و غير مدّى آن است كه : مدّى ، منتن و بدبو مىباشد ؛ به جهت اجتماع بول در موضع قرحه و نيز با آن خارش در بيخ قضيب مىباشد . و تقدّم ورم مثانه شاهد آن است . و غير قروحى نيز بر دو نوع است : يا از بلغم خام لزج است و يا از حصات مثانه . و فرق ميان آن هر دو آن است كه : آن چه از بلغم خام باشد ، البتّه از قصور نضج و ضعف هضم ، خالى نباشد . و آن چه از حصات باشد ، تقدّم علامات حصات گواهى بدان دهد و بى ثفل و رسوب باشد ؛ به خلاف خام . پنجم : [ بول ] منوى ؛ يعنى شبيه به منى باشد در سفيدى و لزوجت و قوام . و توليد اين ، از مادّهء لزج سفيد است كه حرارت در آن تصرّف نموده شبيه به منى گردانيده آن را . و اين بر دو قسم است . [ قسم ] اوّل : آن كه امراضى كه موجب چنين بول تواند بود اوّلًا به هم رسيده و بعد از آن بول شبيه به منى ظاهر گردد . و اين از سه وجه بيرون نباشد : يا آن است كه بر سبيل بحران مادّه با بول مندفع گردد و شبيه به منى سازد آن را ، چنان چه در بحران اورام بلغمى مىباشد زيرا كه بحران واقع نمىشود مگر بعد از نضج اورام بلغميه و چون اورام بلغميه نضج يابند و پخته گردند شبيه به منى مىگردند . و يا آن است كه بر سبيل بحران نباشد ، بلكه بر سبيل تنقيه فقط باشد بىوقوع بحران مانند آن كه در احشا ترهّلى به هم رسد ؛ از كثرت رطوبات بلغميه و به جهت اختلاط با خونى كه غذاى عضو مىشود كه رطوبت قريبهء العهد بالانعقاد است ، شبيه به منى نمايد و به سبب غرابت التصاق و اتّصال به عضو نيابد و جزء آن نگردد و ترهّل در عضو پيدا شود . و چون طبيعت آن رطوبات مخلوطه « 1 » را بر سبيل تنقيه به ادرار دفع نمايد ، بول مشابه به منى ظاهر گردد . يا آن است كه نه بر سبيل بحران و نه بر طريق تنقيه و دفع طبيعت باشد ، بلكه مادّه ، كثرت و اجتماع به هم رسانيده خود به خود برآيد با بول ؛ چنان چه هر گاه بلغم زجاجى

--> ( 1 ) . الف : مخلوط .