محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
مقدمه 57
خلاصة الحكمة ( فارسى )
عقيلى به كتب ديگر نيز راه يافته است كه در مباحث بعد بدان نيز اشاره خواهيم نمود . البته واژهآفرينى و استعمال لغات ناآشنا و يا محلى ، مختص به اين كتاب نيست و عقيلى در كتابهاى ديگر نيز اين گونه رفتار نموده است . مثلًا در مورد بيمارىها نيز گاه ، اسامىاى براى بيمارىها نقل كرده كه در كتب ديگر يافت نمىشود ؛ مانند ريحك يا كزك « 1 » . اين خصوصيت كتابهاى عقيلى مىتواند ما را در تدوين منبعى جامع در زمينه لغات طبى رهنمون باشد . 14 . مخزن الأدويه و تذكرة اولى النهى عقيلى پس از تأليف قرابادين ، دست به تأليف اين كتاب زده است . وى در مقدمهء مخزن الأدويه در اين باره چنين مىگويد : « و بعد اتمام آن [ قرابادين كبير ] - به حمد الله و حسن توفيقه - باز حسب الأمر آن جناب سامى - مد ظله العالى - متوجهء جمع و تأليف كتابى در ادويهء مفرده گرديد أيضاً به ترتيب حروف تهجى از الف تا ياء در ضمن ابواب و فصول ، ملتقط از كتب معتبرهء متداوله ، مانند : قانون شيخ الرئيس و ادويهء قلبيه او و جامع الماليقى ، مشهور به ابن بيطار و تذكرهء شيخ يوسف بغدادى ، موسوم به ما لا يسع للطبيب جهله معروف به جامع بغدادى و تذكرهء شيخ داود انطاكى ، موسوم به تذكرهء اولى الألباب و ارشاد شيخ اسمعيل بن هيبة الله و ترجمهء تذكرهء ابو ريحان بيرونى ، مشهور به هويدى و اختيارات بديعى حاجى زين الدين عطار و تحفة المؤمنين حكيم مير محمد مؤمن تنكابنى و قدرى از مفردات نواب حكيم معتمد الملوك سيّد علوى خان - قدس سره - و غيرها از كتب يونانيه و عربيه و فارسيه و از دستور الأطباء موسوم به اختيارات قاسمى حكيم محمد قاسم ، ملقب به هندوشاه ، مشهور به فرشته و مجربات افضلى حكيم مير محمد افضل و چند كتاب ديگر از ادويهء هنديه و حواشى كه حكيم مير عبد الحميد بر تحفه نوشته در ادويهء هنديه و آنچه از زبان معجز بيان جناب ارشاد مآبى - مد ظله السامى - و از ثقهء معتمد شنيده و مؤلف خود ديده و ماهيت و
--> ( 1 ) . در خلاصهء الحكمه ، « ريحك » آمده و در بحث كزاز ، ولى در حدود الأمراض « كزك » آمده است .