محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
مقدمه 56
خلاصة الحكمة ( فارسى )
است و همچنين در نگارش قرابادين ، كتابخانهء بزرگى از تأليفات حكماى سابق در اختيار داشته است . اهميت قرابادين در اين است كه اين كتاب ، با توجه به عدم دسترسى به منابع آن ، مىتواند ما را به نظريات حكماى گذشته رهنمون سازد و همچنين با توجه به اطباى فراوانى كه در اين كتاب نام آنها به ميان آمده ، اين كتاب مىتواند منبعى جامع در تاريخ طب بوده ، مورد استفاده دانشپژوهان طب و حكمت قرار گيرد ، البته اطلاعات دربارهء اين اشخاص اندك است ، ولى اين اطلاعات مختصر مىتواند سر رشتهاى براى تحقيقات بعدى به شمار رود . از خصوصيات ديگر قرابادين كبير اين است كه عقيلى در اين كتاب ، اسامى ناآشنايى براى بعضى از داروها ذكر مىنمايد كه در كتب پيشين كمتر به اين گونه واژهها برمىخوريم . از جملهء اين كلمات مىتوان به اين اسامى اشاره كرد : ارگچه « 1 » ، اطريه « 2 » ، آثاناسيا « 3 » ، رامهرنات « 4 » ، غفطارقان « 5 » ، دياقوذا « 6 » ، كلكلانجات « 7 » ، بتيسه « 8 » ، برودات « 9 » ، بوزهها « 10 » ، تنزوها « 11 » ، باسليقونات « 12 » ، افروديجان « 13 » ، ملاگير « 14 » . بعضى از اين واژهها در كتب پيشين نيز مورد استعمال بوده ؛ ولى كاربرد آنها ، آن گونه كه در قرابادين به چشم مىخورد ، بىسابقه است . اين استعمالها گاه از كتابهاى
--> ( 1 ) . قرابادين ، ج 1 ، ص 196 . ( 2 ) . همان ، ص 240 . ( 3 ) . همان ، ص 325 . ( 4 ) . همان ، ص 379 . ( 5 ) . همان ، ص 390 . ( 6 ) . همان ، ص 404 . ( 7 ) . همان ، ص 503 . ( 8 ) . همان ، ص 543 . ( 9 ) . همان ، ص 549 . ( 10 ) . همان ، ص 581 . ( 11 ) . همان ، ص 611 . ( 12 ) . همان ، ص 541 . ( 13 ) . همان ، ص 391 . ( 14 ) . همان ، ص 198 .