محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
465
خلاصة الحكمة ( فارسى )
المزاج را چهار و يا سه مرتبه اقلًا و پيران و ضعيف المزاجان بارد را يك دفعه يا دو دفعه كافى است . و هر يك را نوع خاص و حكمى معين است و حكم واحد بر همه نمىتوان نمود و پيران را تعشّى ننمودن و در حالتى كه گرسنه باشند شب خواب نمودن بسيار مضر و باعث فوت قوتى است از ايشان كه تدارك آن ممكن نيست . و اجتناب از خوردن نان گرم و آشاميدن آب سرد بلافاصله بالاى آن جهت آن كه محدث عفونت و تبخير است ؛ و از اجتماع طعام لطيف و شيرين بالاى طعام كثيف مانند خربزه بالاى گوشت و به دستور سريع الهضم ردى الكيموس و يا شيرين و غير آن ، زيرا كه طبيعت به زودى استحاله ميدهد و هضم مىنمايد غذاى شيرين سريع الهضم را و باقى مىماند مخالف اين هر دو [ و ] باعث ثقل و امراض مىگردد . و همچنين جمع ننمايد ميان دو طعام كه هر دو گرم و يا هر دو سرد بالفعل و يا بالقوّهء و يا هر دو نفّاخ و يا هر دو لزج و يا هر دو قابض و يا هر دو غليظ و يا هر دو مرخى باشند . و از خوردن سركه بعد از برنج و از ماست با ترب و ماهى و يا بعد از ترب و ماهى و از گوشت مرغ با ماست و ماهى و يا بالعكس و از شير با گوشت مرغ و از شير با ماهى و از انار با هريسه و از انگور با كلّهء گوسفند و از سركه با عدس و يا با ماش و از خربزه با عسل و مويز با عسل و خربزه با انبه و امثال اينها و از آب گرم با طعام شور و از آب سرد بعد از ميوه خصوص ميوهء تر و حلوا و طعام گرم و شيرين و بعد از خواب و جماع و حمّام و حركت مفرط و مضعف و رياضت بسيار و « 1 » شديد و در بين خواب و در حمّام در خلأ معده - يعنى ناشتا - [ اجتناب نمايد ] . و مستحسن است جمع ميان اطعمه و ميوهها [ يى ] كه بعض آنها اصلاح بعض ديگر نمايد ؛ مانند طعام شيرين با طعام ترش و چرب با شور و تيز و امثال اينها .
--> ( 1 ) . الف : ( و ) حذف شده .