زهره را نيز سه فلك است : يكى ، ممثّل . و حركت اين ، حول مركز خود است كه حول مركز عالم باشد و متشابه است . دوم فلك حامل . و حركت اين ، نه متشابه حول مركز خود و نه متشابه حول مركز عالم است ؛ بلكه حول نقطه [ اى ] متشابه است كه از مركز حامل در جانب اوج ، به مقدار بُعد مركز حامل از مركز عالم دور است بر همان سمت ؛ يعنى بر خطّ مارّ به مركزين . و اين نيز يكى از مشكلات اين فنّ است . و سوم ، فلك تدوير است كه كوكب مذكور مركوز « 1 » در اين است و به حركت اين حركت مىنمايد . و حركت اين نيز حول مركز عالم متشابه نيست ، بلكه حول مركز خودش متشابه است . و عطارد را چهار فلك است : يكى ، ممثّل . و حركت اين متشابه حول مركز خود است كه مركز عالم است . دوم ، تدوير . و حركت اين « 2 » ، نه گرد مركز خود و نه گرد مركز عالم متشابه است . سوم ، حامل . و حركت اين ، نه گرد مركز خود و نه گرد مركز عالم و نه گرد مركز تدوير متشابه است ، بلكه گرد نقطه [ اى ] است كه در منتصف ما بين مركز عالم و مركز تدوير است و بعد آن نقطه [ اى ] از مركز تدوير مساوى بعد مركز حامل است از مركز تدوير . و اين نيز يكى از مشكلات اين فنّ است . و در « متحيره » ، اين نقطه را كه حركت « حامل » حول آن متشابه است ، « مركز معدّل المسير » نامند و آن ، دايره [ اى ] است متوهَّم [ و ] مساوى حامل كه مرتسم مىگردد به گرد آن خطّى كه خارج است از اين نقطه و به مركز تدوير گذشته . و وجه تسميهء آن به « معدّل المسير » جهت آن است كه سير اين‌ها معدّل و شناخته مىشود بدان . چهارم ، فلك تدوير . و حركت اين ، متشابه است گرد مركز خود نه گرد مركز عالم . و هر يك از كواكب سبعهء سياره را - سواى شمس - حركتشان به توسّط فلك تدوير است ؛ به اعتبار اين كه آن‌ها را رجعت و استقامت است ؛ به خلاف شمس . و امّا اختلاف حركات آن‌ها و اختصاص هر يك به مدّتى خاص چنين است كه : قمر ، در يك ماه يك دوره را تمام كند . و عطارد ، قريب به يك سال . و زهره ، به يك

--> ( 1 ) . ب : ( مركوز ) حذف شده . ( 2 ) . الف : ( اين ) حذف شده .