[ تأثيرات فصول سال بر بدن انسان ] بدان كه هر فصلى از اين فصول ، احداث امراضى چند مناسب طبع خود مىنمايد و زايل مىنمايد مضادّ آن ؛ زيرا كه شفا به ضدّ و به دفع مادّهء منافى صحّت و به احداث كيفيتى مخالف آن مادّه است ؛ به جهت آن كه توليد مىنمايد مادّه [ اى ] يعنى خلطى مناسب كيفيت خود كه باعث توليد آن امراض است : مگر ربيع كه به سبب اعتدال مزاج و لطافت و تحريك خود ، مقوّى قوا و نهوض فرمايندهء آن‌هاست براى رد « 1 » موادّ موجودهء محتبسه در امكنه و افضيهء بدن ؛ پس هر گاه نهوض نمايد قوّه و به حركت درآورد موادّ محتبسهء ساكنه را و ترقيق و سيلان دهد آن‌ها را و نتواند كه تمامى را دفع نمايد ، لا محاله به اعضاء ضعيفه مانند مغابن و تحت جلد و اطراف بدن مىريزند و باعث توليد امراض مناسبهء آن فصل مىگردد ؛ مانند دماميل و خراجات و بثور و خارش و جرب و اورام حلق . بالجملة هر مرض مادّى كه مادّهء آن ساكن باشد در شتا ، در اين فصل غليان و هيجان نمايد و نضج يافته مندفع گردد . و حدّت آن امراض نه از جهت ردائت آن فصل است بالذّات ؛ زيرا كه - چنان چه ذكر يافت - اعدل و اصحّ فصول و انسب به حيات و صحّت است ، بلكه بنا بر انضاج و دفع طبيعت و تقويت آن است و تنقيهء بدن و قلع موادّ فاضله از آن . و نيز چون اين فصل مناسب مزاج روح است ، باعث نهوض و تقويت و انزعاج آن است . و به طبيعت آن ، رطوبات و خون در نباتات و حيوانات و انسان برانگيخته و ظاهر مىگردند و باعث نما و برآوردن شاخه‌ها و اوراق و أزهار و شكوفه‌ها و گل‌ها و ثمره‌ها و حمل حيوانات و نضارت و رونق چهره و بدن و فربهى و سرخى رنگ رو و غيرها مىگردد .

--> ( 1 ) . الف و ب : ( دو ) ذكر شده اما با توجه به متن كتاب ، ابن نفيس ، شرح فصول ابقراط ، دار العلوم العربيه ، بيروت ، 1408 ، ج 1 ، ص 236 . و ابو على الحسين بن على بن سينا ، القانون فى الطب ، دار الصادر ، بيروت ، ج 1 ص 85 . ( رد ) صحيح مىباشد .