محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

398

خلاصة الحكمة ( فارسى )

چون از اوّل حمل تا آخر ميزان سير آفتاب به جانب قطب شمالى است محاذى ميل منطقة البروج ، لهذا هوا در آن شش برج ، گرم مىباشد . و نهايت گرمى آن در سرطان و اسد است ؛ چنان چه ذكر يافت . و در شش برج ديگر چون ميل آن به جانب جنوب است ، هوا سرد مىباشد ؛ خصوص در قوس و جدى و دلو تخميناً . و اين‌ها به حسب عرض بلدان و اقاليم نيز مختلف و متغير مىگردد . و همچنين ، مختلف و متغير مىگردد حال هوا به اختلاف تغيير نواحى و رياح و مجاورت جبال و بحار و تربت اراضى . و اين تقسيم ، بنا بر سكّان غير خط استواست . و امّا در خطّ استواء ، هشت فصل مىباشد ؛ به جهت آن كه هر فصلى دو بار اعاده مىنمايد ؛ يكى مقابل ديگرى . و قسمت هر فصلى يك ماه و نيم مىافتد ؛ بدين قسم كه : از حمل تا نصف ثور ، صيف است و از نصف ثور تا اوّل سرطان ، خريف و از اوّل سرطان تا نصف اسد ، شِتا و از نصف اسد « 1 » تا اوّل ميزان ، ربيع و از اوّل ميزان تا نصف قوس « 2 » ، باز صيف شروع مىنمايد و از نصف قوس « 3 » تا اوّل جدى ، خريف و از اوّل جدى تا نصف دلو ، شتا و از نصف دلو تا اوّل حمل ، باز ربيع . و وجه تكرار فصول در خطّ استواء : آن است كه آفتاب دو مرتبه به سمت الرأس در نقطهء « اعتدالين » مىرسد و لهذا دو صيف واقع مىشود ؛ و دو بار از سمت الرأس مىگذرد و به نقطهء « انقلابين » مىرسد و از اين جهت دو شتا به هم مىرسد . و هر يك اين‌ها مقابل ديگرى است . و مراد از نقطهء « اعتدالين » ، نقطهء رأس حمل و ميزان است . و « انقلابين » ، نقطهء رأس سرطان و جدى كه يكى را « اعتدال

--> ( 1 ) . الف : تا نصف اسد شتا و از نصف اسد شتا و از نصف اسد . كلمات ( و از نصف اسد شتا ) تكرارى است . ( 2 ) . الف و ب : ( عقرب ) ذكر شده كه با توجه مطلب بالا كه هر فصلى يك ماه و نيم مىباشد ( قوس ) صحيح است . ( 3 ) . الف و ب : ( عقرب ) ذكر شده كه با توجه مطلب بالا كه هر فصلى يك ماه و نيم مىباشد ( قوس ) صحيح است .