آنجا نضجى و استحالهء ناقص يافته [ و ] بعد از آن در خصيتين مىآيد و نضج و استحالهء تام مىيابد . و [ اما ] قول اوّل ، اقوا است . و بدان كه از هر خصيه ، يك رگى مورّب آمده و چنان مىنمايد كه گويا از خصيه جداست و از آن تكوّن نيافته هر چند مماسّ و ملاقى آن است . و آن دو رگ متّسع گشته‌اند در نزديكى آن ؛ به حدّى كه اتّساع آن محسوس است و باز تنگ گشته و باز وسيع شده - خصوص در زنان نزد منتهى - و آن دو رگ را « اوعيه منى » نامند . و اين‌ها بالا رفته‌اند ، پس نزديك تهيگاه رسيده ميل به مثانهء پايين‌تر از مجراى بول نموده . تشريح اوعيهء زنان در رحم بيان خواهد يافت ؛ ان شاء اللّه تعالى . و ببايد دانست كه انثيين چنان چه مردان دارند ، زنان نيز دارند و ليكن در زنان [ به شكل ] ظاهر و آويخته نيست و غاير و پهن در دو طرف فرج ايشان اتّصال يافته . فايده : بدان كه حكماء متّفق‌اند بر آن كه تكوّن جنين هم از منى مرد و هم از منى زن هر دو است با هم . و اثبات منى براى زنان نيز نموده‌اند چنان چه مردان را محقّق است . و آيهء قرآن مجيد ناطق بدان ؛ كقوله تعالى « فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ مِمَّ خُلِقَ . خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ . يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ » . « 1 » و به اتّفاق مفسّران ، « ترائب » سينهء زنان را نامند . و احاديث بسيار ناطق بر اثبات منى براى زن است . و تولّد حضرت عيسى - عليه السلام - از حضرت مريم - سلام الله عليها - ، بى پدر شاهد آن است ؛ به نحوى كه در قرآن مجيد و احاديث اهل بيت - عليهم السّلام - مذكور است و محقّقين عرفاء بيان نموده‌اند كه به سبب كمال قوّت و رجوع تامّ حضرت مريم - سلام الله عليها - به عالم قدس ؛ به نحوى كه از كمال غلبه ، از حواسّ باطنه به حواسّ ظاهره ميل نمود كه از قبيل « خلقِ بالهِمّة » باشد و شخص بشرى متمثّل گرديد نزد او - عليها السّلام - و استشمام رايحه از آن نمود ، به حضرت عيسى - عليه السّلام - به نه ساعت از روز حامله شد و توليد يافت ؛ [ هر ماهى به ساعتى ] . « 2 » بدان كه حكماء متّفق‌اند در آن كه قوّهء عاقده در منى مرد است و قوّهء منعقده در منى

--> ( 1 ) . سورهء طارق ، آيه 7 . ( 2 ) . الف و ب : هر روزى به ساعتى و روزى برابر ساعتى .