[ فايده ] : بعضى اين طبقه را با ملتحمه يك دانسته و عنبيه و شبكيه و عنكبوتيه را نيز از جملهء طبقات نشمرده و گفته‌اند كه انبات آن همه ، از طبقهء صلبيه است . پس بر اين تقدير ، طبقاتِ [ چشم ] نزد ايشان دو مىباشد كه صلبه و مشيمه باشند . نُه مرض اختصاص بر اين دارد و در كتاب الأمراض - إن شاء اللّه تعالى - خواهد آمد . « 1 » طبقهء سوم : عنبيه است : آن ، طبقه [ اى ] هست زير قرنيه [ كه ] سطح ظاهر آن صلب [ است ] ؛ به جهت آن كه ملاقى قرنيه است . و سطح باطن آن ، نرم و ملايم [ است ] ؛ گويا لحم اسفنجى صاحب خمل و خشونت است . فايدهء خمل و خشونت آن سه امر است : يكى آن كه : چون آب نازل شود بر عنبيه و قادح آن را به دست كارى در خمل آن اندازد ، در آن به بماند و از محاذى ثقبه دور گردد و باز نيايد بدان جا . دوم آن كه : فضله [ اى ] كه در چشم ريزد ، در خمل آن بماند و حتّى المقدور به ثقبه نريزد . سوم آن كه : رطوبت بيضيه كه صاف و لغزنده است ، به سبب مجاورت جسم صاحب خمل بر جاى خود مستقر ماند و سيلان نيابد . [ ثقبه عنبيه ] : و در وسط طبقهء عنبيه سوراخى است محاذى رطوبت جليديه ؛ مانند سوراخى كه بر سر دانهء انگور هنگام جدا نمودن آن را از خوشه مىباشد . و لهذا آن را « ثقبهء عنبيه » نامند . فايدهء اين ثقبه : نفوذ روح و نور و شعاع و انطباع شبح مرئى در آن و خروج از آن است ، بنا بر مذهبَينِ « انطباع » و « خروج الشعاع » . و رنگ اين طبقه : گاه سوداء مجلّاء سياه مىباشد ؛ يعنى رنگ چشم بعضى مردم سياه مىباشد .

--> ( 1 ) . محمد حسين علوى عقيلى شيرازى ، معالجات ، مطبع حاجى محمدى ، هند 1274 ه - . ق ، ج 1 ص 201 . امراض طبقه قرنيه هشت است .