محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
237
خلاصة الحكمة ( فارسى )
و اين دو زوج ، تمامشان لحمى است . تا آن كه مىرسند به عَضُل مستقيم ؛ به اوتار عريضى كه گويا غشائند . و اين دو زوج ، موضوعاند بالاى دو عضل طولانى كه موضوع است بالاى دو عضل عريض . امّا تشريح عضل انثيين : امّا براى مردان : عضل خصيه چهار است ؛ براى حفظ آن هر دو . و مىكِشد آن هر دو را ؛ تا آن كه مسترخى نگردد . و لازم هر خصيه است زوجى [ عضله ] . امّا زنان را : كفايت مىكند يك زوج - براى هر خصيه فردى - زيرا كه خصيهء آنها ظاهر و آويخته نيست مانند مردان ؛ بلكه در اندرون و پهن و متّصل است به دو طرف فرج . امّا تشريح عضل مثانه : بدان كه در فم مثانه [ تنها ] يك عضله است [ كه ] عريض اللّيف [ و ] محيط بر فم آن [ است ] . منفعت آن : حبس بول است تا هنگام اراده . كه هرگاه ارادهء اخراج بول نمايد ، مسترخى گرداند فم آن را و بفشارد عضل بطن مثانه را تا آن كه بجهد بول و مندفع گردد به معاونتِ قوّهء دافعه . و امّا تشريح عضلِ قضيب : بدان كه عضل محرّكهء قضيب - كه [ قضيب را ] « ذَكَر » و « احليل » نيز نامند - دو زوجاند : يك زوج : كشيده است عضل آن هر دو ، از دو جانب ذكر ؛ كه چون كشيده شوند ، گشاده نمايند مجرا را و چون منبسط گردند ، راست دارند منفذ را و جارى گردد در آن ، منى به سهولت .