محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
236
خلاصة الحكمة ( فارسى )
و [ زوج دوم ] ، زوجى كه موضوع است زير اين . و آن را « مَتنَين » نامند . و اين هر دو ، ابتداء نمودهاند از دهم يا يازدهم از « 1 » فقرات صدر و فرود آمدهاند تا اسفل و خم گشته [ و ] فرود آمده . و وسطى را كفايت مىنمايد در حركات آن ، وجود آن عضل ؛ براى آن كه تابع است در انثناى [ او ] ، و انثناى آن ؛ و انعطاف [ و ] حركت هر دو طرف را . امّا تشريح عضل بطن : بدان كه عضلات بطن ، هشتاند كه مشتركاند در منافع : بعضى از آنها معيناند بر فشار آن چه در احشاست - از براز و بول و أجِنَّه در ارحام - و بعضى از آنها استوار مىدارد حجاب را و معين آن است در نفخه و نزد انقباض ، و بعض آنها گرم مىگرداند معده و امعاء را به حرارتى كه در آن است . پس ، از اين هشت : زوجى است مستقيم [ كه ] نزول نموده بر استقامت از نزد غضروفِ خنجرى . و كشيده است ليف آن به طول تا به عانه . و متّصل گشته يك طرف آن فيمابينِ آن هر دو . و جوهر اين زوج - از اوّل تا آخر - لحمى است . و دو عضله : تقاطع نمودهاند آن هر دو را به عرض . و موضع آن هر دو : بالاى غشاء كشيده شده بر بطن است - تمامى آن - و تحت دو غشاء طولانى . و تقاطع واقع ميان اين دو ليف و دو ليف اوّل ، بر زواياى قائمه است . و دو زوج : مورّباند هر يك از آن هر دو در جانب يمين و يسار . و هر زوج آنها ، از دو عضلهء متقاطع به تقاطع صليبى - از شُرُسوف تا عانه و از خاصره تا خنجرى - [ تشكيل يافته است ] . و ملاقات نموده طرف دو فرد - را از يمين و يسار - نزد عانه يك مرتبه و از خاصره تا خنجرى مرتبهء ديگر . و ملاقات نموده است طرف دو فرد را - از يمين و يسار - نزد عانه ، و طرف دوى ديگر نزد خنجرى . و آن هر دو ، موضوعاند - در هر جانب - بر اعضاء لحميه از دو عضله [ اى ] كه معارضِ يك ديگراند .
--> ( 1 ) . الف : ( از ) حذف شده .