محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
75
خلاصة الحكمة ( فارسى )
و فايدهء ديگر ، آن كه واسطه باشد ميان اعضاء صُلبه و لَينه تا متضرّر نگردد لينّه از صُلبه ؛ مانند : دو غشائى كه در دماغاند ؛ يكى متّصل به استخوان كاسهء سر كه صُلب است و آن را مانيخس و « امّ غليظ » نامند ، دوم كه متّصل به مغز سر و محيط بر آن است و نازك و نرم است و آن را « ام رقيق » نامند . و همچنين ساير اغشيه كه ميان اعضاء و استخوان واقع و يا بر كلّ اعضاء كشيده شده ؛ مانند جلد بدن . و فايدهء ديگر آن ، آن كه مانع باشد عضوى را كه بر آن كشيده و پوشيده شده است از رسيدن ضررى و آفتى بدان ؛ مانند غشاء مرى و معده و ساير بدن . و فايدهء ديگر آن ، آن كه بافته شود از آن عروقى كه قائم است بدان آلت غذا ؛ مانند غشاء مَشيمى . و فايدهء ديگر آن ، آن كه حاجب و مانع ميان بعض اعضاء از وصول فضلات بدان ؛ مانند غشاء عنكبوتى عين كه نمىگذارد فضول عينى به رطوبات و طبقات آن برسد . و [ نيز مانند ] اغشيهء مقسِّم دماغ و نخاع و صدر و غيرها . و فايدهء ديگرِ آن ، آن كه مانع وصول ابخرهء رديهء كدره به اعضاء شريفهء لطيفه شود و قسمت نمايد اعضاء را ؛ مانند : حجاب حاجز ميان معده و قلب و حجاب صدر و حجاب مُنَصِّف مخ دماغ و نخاع و غشاء مُقَسِّم دماغ به بطون و ساير حُجُب و اغشيه . و فايدهء ديگرِ آن ، آن كه محافظت نمايد حرارت غريزى و ارواح و قوا را از تحليل ؛ مانند صفاقِ معده و غشاء مجلَّل « 1 » كبد و عضلات و غيرها . هفتم : اورِدَه : به فتح همزه و سكون واو و كسر راء « 2 » و [ فتح ] و دالِ مهملتين و هاء ، جمع وريد است . و آن ، جسمى است عصبانى الجوهر [ و ] مُجَوَّف [ كه ] بافته شده از اوتار عصبانى . و از كبد
--> ( 1 ) . الف : محلّل . ( 2 ) . الف و ب : ( فتح راء ) آمده است . اما در كتب لغت به ( كسر راء ) آمده است .