ملا محمد مهدى بن على نقى شريف

89

زاد المسافرين ( فارسى )

هرگاه به طريق قهوه خورده شود ، تقليل كند و در مواد كثيره و امراض مزمنه و قروح خصوصا هرگاه به طريق تعريق خورده شود ، ترك نمايند . هشتم : آنكه ترك لبنيات كنند سواى روغن و در امزجهء حاره تقليل روغن ضرور است . نهم : از ميوه‌ها و سبزيهاى تازه اجتناب كنند . دهم : آنكه ترشى نخورند ، مگر صاحبان امزجهء حاره كه استعمال ترشىهاى ملايم چاشنىدار جايز است بلكه سبب تعديل مىشود خصوصا هرگاه به طريق قهوه خورده شود در امراض مزمنه و دردهاى كهنه نباشد ؛ نهايت ، هرگاه چندان حرارتى در مزاج نباشد ، ترك نمايند و خوردن شيرينى ، ملايم حال مشارب اين دو است مگر در امزجهء حاره كه مناسب نيست و افراط در شيرينى در غير امزجهء حاره هم جايز نيست . يازدهم : آنكه بدن را از رسيدن هوا نگاه دارند خصوصا هرگاه تعريق به عمل آمده باشد بعد از آن نهايت احتياط بايد كرد ؛ زيرا كه بدن به واسطهء استعمال اين دوا ، نهايت لطافت به هم رسانيده و بعد از عرق ، مسامات نيز منفتح شده به ورود هواى سرد ضد تحليل و تليين كه مطلوب است حاصل مىشود با وجود آنكه ورود ضدين بر بدن متعاقب سبب خلل عظيم مىشود و قياس اين معنا از اين بايد كرد كه هر جسم ، چيزى را كه خواهند زود گداخته شود يا آنكه كوبيده شود ، مكرر به آتش گرم مىكنند و مكرر به آب مىاندازند ، قابل اذابه و سحق مىشود و هرگاه در معادن و احجار اين اثر كند ، در بدن انسان چه خواهد كرد . دوازدهم : آنكه احتياط نمايند از امورى كه محدث مرض مىشود كه معالجهء آن‌ها منافى خوردن چوب چينى باشد و آن را بايد مقدم داشت و ترك