ملا محمد مهدى بن على نقى شريف

86

زاد المسافرين ( فارسى )

هشتم : آنكه مزه نداشته باشد . نهم : آنكه بويى نداشته باشد . دهم : آنكه از مغيرات و مفسدات او را محافظت كرده باشند ، مثل آب دريا و نم باران و گرمى آتش و آفتاب و از مجاورت چيزهايى كه مفسد مزاج آن است ، مثل كافور و فرفيون و جند و مشك و اين شرط آخر ، شرطى است عام مر اكثر دواها را . و وقت استعمال آن فصل بهار است و پاييز و فصل زمستان و تابستان جايز نيست و تابستان به حار المزاج نامناسب است و زمستان با مزاج حار و بارد هيچ‌يك مناسب نيست . آنچه مشهور است كه به مزاج اطفال و پيران موافق نيست ، كلّى نيست و اگر ضررى ديده باشند مستند به عدم مراعات شرايط و به نهج غير مناسب خواهد بود . امّا شرايط استعمال آن : اول : آنكه تنقيهء بدن از اخلاط فاسده خصوصا خلطى كه سبب مرض است ، بكنند تا اينكه اين دوا در اصلاح و رفع بقيهء مرض البته مرضى كه قوى باشد [ مؤثر افتد ] و الّا اين بيخ به اعتبار تلطيف و تفتيح شايد كه ازالهء مواد فاسده كرده ، بليّه عظيم شود و اين شرط در اكثر ادويه كليه جارى است . دوم : آنكه در ايام استعمال آن ، آب نياشامند و به عوض آب ، همان آب طبيخ چينى را به دستورى كه معلوم مىشود بنوشند و بعد از فراغ نيز تا چند روز آب نخورند و به عوض آب ، بعد از فراغ بعضى از اطبّا عرق بيدمشك و گلاب و عرق گاو زبان و عرق باديان به حسب هر مزاج فرموده‌اند و بعضى ديگر چنين مقرر كرده‌اند كه چوب چينى جوشيدهء هرروزه را ضبط نموده در سايه خشك كنند و در كيسه‌اى يا كاغذى كرده بر او بنويسند كه از فلان روز است