برند و طرف صبح مسهل را بنوشند انفع است . و اگر يك شب در ميان چهار مثقال اطريفل صغير را با دو مثقال ايارج فيقرا و يك مثقال سورنجان مصرى بخورند ، شايد كه حاجت به مسهل ديگر نشود . و اگر معجون سورنجان در روز مسهل به قدر چهار مثقال و يا شش مثقال با آب گرم بنوشند ، خصوصا بعد از آنكه دو مسهل مذكور را خورده باشند بسيار نافع است . صفت معجون سورنجان اين است : سورنجان ، شش مثقال ؛ ماهيزهرج ، زيرهء كرمانى ، پوست بيخ كبر ، شيطرج هندى ، بوزيدان از هريك ، دو مثقال ؛ پوست هليله زرد ، هفت مثقال ؛ تخم كرفس ، نمك هندى ، برگ حنا ، زبد البحر ، فلفل سفيد ، باديان ، گل سرخ ، زنجبيل ، سقمونيا ، گشنيز خشك از هريك ، سه مثقال ؛ تربد سفيد ، پانزده مثقال ؛ روغن بادام ، چهار مثقال و نيم ؛ عسل صاف ، صد و پنجاه مثقال ؛ اجزاء را كوبيده و با روغن بادام چرب كنند و عسل را به قوام آورده با هم بسرشند . و اگر سفوفى كه معروف است به سفوف مفاصل به قدر چهار مثقال با سه مثقال قند سفيد و عرق كاسنى يا گاو زبان ، گرم كرده ، بنوشند هم نافع است . صفت آن : سورنجان ، ورق گل سرخ ، پنج مثقال ؛ برگ سنا مكى ، ده مثقال ؛ مغز بادام مقشر ، تخم خربزه گرمك از هريك ، سه مثقال ؛ تربد سفيد ، هفت مثقال ؛ زعفران ، دو دانگ ؛ اجزاء را نرم كوبيده سفوف سازند . اگر حبّ سورنجان كه صاحب كامل الصناعة جهت مفاصل ذكر كرده به قدر دو مثقال فروبرند و آب گرم از عقب آن بنوشند آسان‌تر از مركبات ديگر و نافع است . صفت آن : سورنجان ، صبر زرد ، پوست هليلهء زرد ، اجزاء را مساوى نرم كوبيده حبّ سازند . و خوردن سكنجبين بزورى بعد از معالجات مذكوره و همچنين شربت