[ 1567 ] فصل [ پنجم ] : اندر قشف و تقشر جلد « 1 » قشف ، خشونت و درشتى پوست است . و بدان‌كه گاه باشد كه درشتى در جلد افتد و از وى پوست‌ها جدا شود همچون پوست ماهى درشت و ناهموار . علاج : تنقيهء بدن كنند به طبيخ افتيمون و ماء الجبن . و جهت ترطيب مزاج ، اغذيهء رطبه دهند چون گوشت جانوران شيرخوار و كدو و امثال آن و تشرب به شير تازه به غايت اثر دارد و دوام استحمام و لزوم دعت و آرام و روغن‌هاى سرد و تر و قيروطىها ماليدن مفيد است . فايده : گاه باشد كه عارض شود تقشر در قدمين به واسطه آنكه متأذى شود از جوارب و لفايف صوفيه يا از ملاقات اشياى خشنه . علاج : حنا ، بلوط ، گلنار ، پوست انار ، جوز السرو ، كوفته و بيخته به سركه بجوشانند و نرم ساخته ضماد نمايند . و گاه باشد كه از پيشانى پوست‌هاى باريك خشك جدا شود و اندك خارش كند . علاج : تنقيهء دماغ كنند به ايارجات و غراغر و بعده [ يعنى پس از آن ] به آب گرم بشويند تا نرم شود و بالاى آن قيروطى بمالند . و اين ضماد نفع دارد : آرد عدس ، گل سرخ يا آرد كرسنه و باقلا و جو به آب زوفا بسرشند و ضماد سازند .

--> ( 1 ) . معالجات واعظى : Ichthyosis of skin .