گفته شد . و آنچه در ميان انگشتان روى نمايد ، پيشتر خواهد ذكر يافت . و براى حكّهء قبل و دبر اين دوا نفع دارد : شب يمانى تف داده و قطران ، هريك برابر نرم كوفته [ و ] مقدار يك درم در خرقه كرده بردارند يا نيم درم به آب عسل آميخته بردارند و بمالند . و حلبه و تخم كتان به عسل جوشانيده و خرقه بدان آلوده برداشتن سودمند است . [ 1519 ] تنبيه : جرب و حكه و شرى كه به اطفال افتد ، اگر صبى يك ساله باشد ، حجامت يا ارسال علق نمايند و بعضى شش ماه را هم حجامت فرموده‌اند و بعد [ از ] اخراج خون ، گل سرخ و بنفشه و نيلوفر و جو مقشر كوفته در آب جوشانيده و به طبيخ وى بدن [ را ] بشويند و روغن به دو نزديك نرسانند و دايه را مطبوخ هليله و شاهتره و سكنجبين دهند و از جماع و اغذيهء رديّه بازدارند . و اگر دوازده ساله باشد ، فصد و مطبوخ هليله و خيار شنبر و آب باديان و شيرهء خرفه فايده دارد . [ 1520 ] مقالهء [ سىام ] : اندر حصف « 1 » آن ، بثور خرد سرخ شوكى است [ و ] مشابه ذرّهء جاورس كه بر ظاهر جلد پديد آيد با خارش بسيار و خلش او چنان باشد كه گويا خار مىخلد [ و ] لهذا شوكى گويند . و اين ، در شهرهاى گرم و بدن‌ها كه عرق بسيار كند و كمتر شويند بيشتر افتد ؛ خاصه وقتى كه هواى گرم يا سرد به دو رسد . نوعى است از آنكه بر پوست ، خشونت خفيف با خارش و درد اندك ظاهر شود فقط بىظهور بثور . علاج : بعد [ از ] فصد و اسهال اخلاط حاره ، به طبيخ بابونه و اكليل و سبوس بدن را بشويند خاصه در حمّام و بعده [ يعنى پس از آن ] سركه و روغن گل مالند و ايضا نمك و حنا و سركه ماليدن و آرد جو و روغن گل طلا ساختن نفع دارد . و غسل به آب سرد ، مانع تولد حصف و اكثر امراض گرم جلد است و اين دوا سودمند [ است ] : مازو و زردچوبه كوفته و بيخته به روغن گل و گلاب و سركه آميزند و در حمّام طلا نمايند و يك ساعت بدارند [ و ] بعده [ يعنى پس از آن ] به آب سرد و سبوس بشويند . انتباه : حاجت به فصد و اسهال وقتى است كه بدن ممتلى باشد و الّا تزكيهء جلد كافى است .

--> ( 1 ) . قاموس القانون : Miliaria rubra ; prickly heat .