و شربت بزورى و مانند آن و تعريق به حمام و كدّ و رياضت سود دارد و تنقيهء بلغم ضرورى است . [ 1404 ] قسم چهارم : اندر حميات سوداويّه « 1 » وى اصناف است ؛ چنان‌چه ربع و خمس و سدس و سبع و ثمن و تسع و عشر و جز آن [ از اقسام اوست ] : امّا از آنجا كه ربع نسبت به ديگر اصناف بيشتر افتد ، به نوع علىحده گفته آيد و ديگر اصناف را هرچند تدابير آنها همچون تدبير ربع است ليكن جهت بعضى فوايد به نوع جدا ذكر كرده شود ان شاء اللّه تعالى . [ 1405 ] نوع اوّل : اندر تب ربع اين بر دو گونه است : يكى آنكه مادهء او خارج عروق عفن شود و اين را « ربع دايره » گويند . دوم ، آنكه داخل عروق عفن گردد و آن را « ربع لازمه » گويند . و هريك به صنفى گفته آيد : [ 1406 ] صنف اول : در ربع دايره « 2 » وى آن است كه دو روز در ميان نوبت كند و چون‌كه يوم اخذ او چهارم يوم است از يوم ترك آن ، به ربع مسمى گشته [ است ] . و اين تب ، بيشتر عقب ديگر حميات عفنيه پديد آيد و گاه باشد كه ابتداء عارض شود . [ 1407 ] تب ربع ، در اكثر ، كم خطر باشد و ممكن است كه با وجود تدبير صواب تا يك سال بماند . و مردم بدين تب از امراض سوداويه چون صرع و ماليخوليا و از تشنّج رهائى يابند . و اگر علاج چنان‌چه بايد به وقوع نيابد يا خطا روى نمايد يا ماده سخت غليظ و خام بود ، مدت وى طويل شود و باشد كه دوازده سال بماند . و آنچه دراز كشد ، بيشتر وقت‌ها به استسقا انجامد . علامت كلى وى آن است كه نوبت نخستين ، لرز و سرما كمتر باشد و در هر نوبت زياده شود تا قريب به انتها و پس از انتها هم‌چنان به تدريج كمتر گردد . و خاصهء سرماى اين تب است كه با درد استخوان و تكسّر باشد و نيك بجنباند و بلرزاند ؛ چنان‌چه

--> ( 1 ) . معالجات واعظى : Melanotic fevers . ( 2 ) . معالجات واعظى : Quartan fever .