ديگر آثار به حسب تب بايد جست از اعراض لازمهء او كه ذكر يافته ؛ مثلا اگر بلغم غالب بود ، نوبت‌ها درازتر باشد و فراشا و لرز ضعيف‌تر و نبض فشارده‌تر بود و اطراف سرد شود و بدن دير گرم گردد . و اگر صفرا غالب بود ، نوبت كوتاه‌تر باشد و اطراف زودتر گرم گردد و تشنگى زياده باشد و عرق تمام كند و سرما و لرزه قوىتر بود و زود درگذرد و بول رنگين باشد و اگر صفرا و بلغم هر دو برابر بود ، اعراض نيز برابر پديد آيد . گاه باشد كه اندر شطر الغب ، مادهء بلغمى صفرا را عسرتر كند و بدان سبب نوبت‌هاى صفرا درازتر گردد و بحران ديرتر شود . و گاه باشد كه مادهء صفرا بلغم را لطيف كند و زودتر نضج دهند تا بدان سبب نوبت‌هاى بلغمى سبكتر شود و بحران زودتر كند . به هر حال ، تب‌هاى مركب ، عسرتر باشد و ديرتر گذرد . و گاه باشد كه شطر الغب ، مدت نه ماه يا بيشتر بماند و باشد كه حادّه گردد يا به دق منجرّ شود . علاج : طريقهء دوا و غذا همان است كه در غير خالصه ذكر يافته مع مراعات اوقات و حسب غلبهء اخلاط . و واجب است كه در استفراغ ماده بيشتر اعانت كنند نسبت به تطفيه و عام است كه استفراغ به اسهال بود يا به قىء يا به ادرار يا به تعريق امّا استفراغ به مسهل نشايد ما دام كه نضج پديد پديد نيايد ؛ امّا اگر طبع قبض بود ، مليّنات توان داد هرچند كه نضج ظهور نكرده باشد و جهت نرمى طبع ، آب لبلاب به غايت نيك است ؛ پس اگر بلغم غالب بود ، همراه جلنجبين دهند و اگر صفرا غالب بود ، همراه ترنجبين يا شير خشت دهند . و اگر هر دو برابر بود ، همراه مغز فلوس خيارشنبر و آب تمر هندى و مقدارى تربد دهند و ديگر تدبير تعريق و تغذيه و نضج و اسهال و ادرار همان است كه در غير خالصه گفته شد . و « جالينوس » گويد كشكاب با اندكى پلپل درين تب نفع دارد خاصه اگر بلغم غالب بود . صفت قرص گل كه درين تب سود دارد ؛ خاصه اگر صفرا غالب بود : گل سرخ ، شش درم ؛ تخم حماض و صمغ عربى ، هريك چهار درم ؛ نشاسته ، زرشك ، بهدانه يا عصارهء او ، طباشير و تخم خرفه ، هريك دو درم ؛ كتيرا و زعفران و سنبل و راوند چينى ، هريك يك درم ؛ كافور ، دانگى . شربتى دو درم . ديگر كه اندرين تب كه به [ همراه ] اسهال و سعال بود نفع دهد : سنبل و عود و زعفران ، هريك سه درم ؛ عصارهء زرشك ، دو درم ؛ راوند چينى ، گل سرخ كه تمام نشكفته باشد ،