علاج : نخستين قىء فرمايند و هرچه در ورم سرد مثانه مذكور است استعمال نمايند . نوع سوّم : آنكه ورم صلب سوداوى در رحم عارض شود . و اين ورم ، بيشتر [ در ] عقب ورم گرم افتد . و باشد كه ابتداء پديد آيد از خون حيض سوخته يا به سببى ديگر بدون تقدم ورم گرم . و ورم مذكور به سرطان باز مىگردد و به توقف علاج به استسقاء مؤدّى مىشود . علامت ورم سوداوى رحم ، پنج است : يكى ، آنكه در محل رحم ثقل محسوس شود و مريضه از حركت كسل‌مند بود . دوم ، آنكه صلابت پيدا بود ؛ پس اگر در عانه باشد ، نشان تورم گردن رحم است و هو الاكثر . سوّم ، آنكه هنگام مشى در حركت ساق پاى اضطراب افتد ؛ پس اگر آماس به يك جانب رحم باشد ، اضطراب نيز در ساق همان طرف پديد آيد و اگر به هر دو جانب رحم باشد ، در هر دو ساق اضطراب روى نمايد . چهارم ، آنكه درد كمتر بود و اين ، بر تقديريست كه ماده سخت غليظ نبود و به سرطانيت ميل نكرده باشد ؛ زيرا اگر ماده سخت غليظ نبود ، وجع به شدت باشد و كذلك اگر سرطان شود ، چنان‌چه گفته آيد . پنجم ، آنكه رحم به جانبى مايل شود . و ميل رحم‌گاه باشد كه به جانب مخالف ورم شود ؛ مثلا اگر ورم در جانب ايمن رحم باشد به طرف ايسر ميلان كند رحم و بالعكس . و اگر در قدام باشد ، به خلف ميلان كند و بالعكس . و اگر در اسفل باشد ، به فوق ميلان كند و بالعكس . و اين بر تقديريست كه ورم به غايت بزرگ باشد ؛ فان العضو لثقله يميل الى الجهة المخالف . و گاه باشد مايل شود رحم به طرف ورم و اين آنگاه است كه ورم صغير الحجم باشد ؛ فيميل الرّحم بالتمديد الى جانب الورم . علاج : به زودى فصد باسليق كنند . و جهت اسهال سوداء ، ماء الجبن و طبيخ افتيمون و گلقند و جز آن دهند به رفق و به دفعات . و جهت تليين ورم ، مرهم داخليون و باسيلقون و مقل و پيه‌ها و مغزها و روغن نرگس و سوسن و شبت و بابونه و بيد انجير در رحم استعمال نمايند زرقا [ يعنى به كمك زرّاقه ] و حمولا و فرزجتا . و ايضا مقل و ميعه و اشق و حلبه و بابونه و برگ كرنب با روغن و موم و لعاب اسبغول و كتان سرشته بر ورم ضماد سازند و شبانه‌روزى دو بار در طبيخ شبت و كرنب و اكليل و خطمى و بنفشه و بابونه و مرزنجوش و جز آن هرچه ملطّف بود بنشانند .