[ 1227 ] فصل [ چهاردهم ] : اندر وجع كه به انثيين و قضيب افتد اين ، بر چند گونه است : نوع اوّل : آنكه از سوء مزاج گرم افتد . و علامت او ، حرارت و التهاب است . علاج : آب گشنيز و كدو و كاسنى و عنب الثعلب طلا نمايند . و اگر وجع شديد بود و خوف غشى و تشنّج باشد ، افيون بيفزايند در اين عصارات . و اگر حرقت بسيار بود ، كافور نيز داخل نمايند . و از اشربه و اغذيه هرچه سرد بود نفع دارد . نوع دوم : آنكه از سوء مزاج سرد افتد . و علامت او ، وجع خدرى است . علاج : مروخات گرم چون پيهء بط و ماكيان و روغن بيد انجير به اندكى فرفيون آميخته بمالند . و گلقند و زنجبيل و دارچينى تناول كنند . و غذا نخوداب سازند . نوع سوّم : آنكه از باد افتد . و علامت او انتقال وجع است از جايى به جايى و تمدد به غير ثقل . علاج : بابونه و اكليل و فوتنج و سداب طلا نمايند و روغن ياسمين و سداب با قدرى جندبيدستر بمالند . نوع چهارم : آنكه ضربه يا سقطه يا صدمه افتد . علاج : فصد كنند و بنفشه و نيلوفر و كدو و برگ خطمى و عنب الثعلب و مانند آن هر چه بارد و رادع و مليّن بود و قبض نداشته باشد ضماد نمايند . نوع پنجم : آنكه از ورم پديد آيد . [ علاج ] آن ، به تفصيل گفته شد به مبحث ورم رجوع فرمايند .