عضو است بدون حمرت و ثقل و به غير حرارت و صلابت . و از آنكه خفت لازم اوست ، از ساير اقسام متميز باشد . علاج : به كاورس و سبوس و نمك گرم تكميد كنند . و كمّونى دهند و اگر به اين‌قدر زايل نشود ، قىء فرمايند و بدانچه در بلغمى گفته شد توجه نمايند . [ 1223 ] انتباه : ورم گرم كه در خصيه افتد ، گاه باشد كه بر سبيل سعال به سوى سينه انتقال كند مادهء او و گاه باشد كه پوست خصيه را بخورد و [ آن را ] ساقط سازد و خصيتين [ را ] برهنه نمايد و پوست ديگر سخت‌تر از اوّل پيدا بود . [ 1224 ] فصل [ دوازدهم ] : در تعظيم الانثيين بايد دانست كه گاه باشد كه در خصيتين عظم پديد آيد بر سبيل سمن و فربهى نه به طريق ورم . و اين عظم به عظم ثديين ماند . علاج : هرچه قوت جاذبه و غاذيه را ضعيف سازد چون بنج و شوكران و لفاح و پوست خشخاش و حكاكهء حجر المسن به آب گشنيز آميخته ضماد كنند . و اگر گل ارمنى و سركه در اين بيفزايند بهتر باشد . و حكاكهء اسرب و حكاكهء حجر الرحى در اين باب طلا كردن نفع تمام دارد . [ 1225 ] بدان كه ادويهء مخدّره كه در اينجا ذكر يافته اگر بر پستان نوخيز ضماد نمايند ، بزرگ شدن ندهد و به همان قدر بدارد ، امّا نشايد كه بر پستان شيردار استعمال نمايند .