مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

مقدمه و فهرست 59

طب اكبرى ( فارسى )

[ 963 ] فصل بيست و نهم : در تشنّج معده كه در خود آن يا رباطاتش افتد . [ 964 ] فصل سىام : در جسائت معده يا عضلات آن ؛ يعنى سفتى آنها كه هر دو از خلط سوداوى غليظ هستند . [ 965 ] فصل سى و يكم : در ذرب و خلفه ؛ يعنى اسهال معدى كه به‌حسب سبب بر چهارده قسم است . [ 966 ] تفصيل بحث از معانى لغوى و اصطلاحى ذرب و خلفه و فرق آنها . [ 967 ] اول : از سوء مزاج بارد رطب ساده . [ 968 ] دوم : از اجتماع بلغم زياد در معده . [ 969 ] سوم : از التزاق رطوبت لزجه بر سطح معده . [ 970 ] چهارم : از ريزش صفرا از بدن بر معده . [ 971 ] فايده : در اين قسم چهارم ، تا ممكن است در حبس آن نكوشند . [ 972 ] پنجم : از ريزش سوداى زياد از طحال بر معده فم معده . [ 973 ] ششم : از قروح و بثور طبقهء داخليهء معده . [ 974 ] هفتم : از ريزش نوازل از سر بر معده . [ 975 ] نقل حكايت رازى در اين نوع ذرب . [ 976 ] فايده : چرا اين نوع ذرب معمولا بعد از خواب ايجاد مىشود . [ 977 ] هشتم : از ردائت در تدبير غذا در كميت يا كيفيت يا سوء تدبير در اكل . [ 978 ] فايده : تفصيل بحث از مفهوم « سوء تدبير در اكل » در كلام اطباء . [ 979 ] فايده : آب زياد خوردن و حركات عنيفه بعد از خوردن غذا ، مفسد هضم هستند . [ 980 ] نهم : از امتلاى عروق و بدن و قلت تحلل . [ 981 ] دهم : از ضعف جگر در جذب كيلوس . [ 982 ] يازدهم : از اسهال دورى كه فضله در عضوى جمع مىشود و به تدريج هرگاه آن عضو ممتلى شود بر امعاء مىريزد . [ 983 ] دوازدهم : از سدّهء عروق ماساريقا . [ 984 ] سيزدهم : از ذهاب خمل معده به سبب ريزش خلط اكّال بر آن ، يا ورم گرم معده و يا تناول سموم حاره . [ 985 ] بحث از مادهء تكون خمل معده و امكان و يا عدم امكان ايجاد مجدد آن . [ 986 ] چهاردهم : از شرب ادويهء مسهله . [ 987 ] فصل سى و دوم : در تدبير كسى كه معدهء او كوچك مخلوق شده است .