[ 988 ] باب سيزدهم : در امراض كبد . [ 989 ] تشريح كبد . [ 990 ] فصل اول : در سوء مزاج جگر . [ 991 ] فصل دوم : در ضعف كبد ؛ كه به سبب سوء مزاج آن يا امراض اعضاى مجاور يا اعراض آليهء - جگر چون امتلا ، تصغر ، رمل و ورم و . . . - است . [ 992 ] علامت ضعف هريك از قواى اربعه در كبد . [ 993 ] فايده : مكبود ، كسى است كه در افعال جگر او به سبب ورم يا شق يا دبيله ضعف افتد . [ 994 ] مقويات هريك از قواى اربعهء كبد . [ 995 ] فصل سوم : در سدّهء كبد ؛ كه در محدب يا مقعر آن باشد . [ 996 ] تنبيه : سدهء خود جگر [ 997 ] فصل چهارم : در سدّهء ماساريقا . [ 998 ] فصل پنجم : در نفخة الكبد . [ 999 ] فصل ششم : در وجع الكبد . [ 1000 ] فصل هفتم : در شرقه ؛ يعنى امتلاى كبد از آب و در نتيجه درد شديد آن . [ 1001 ] فصل هشتم : در ورم الكبد ؛ كه دموى است يا صفراوى يا بلغمى يا سوداوى و يا حادث از ضربه و سقطه . [ 1002 ] فصل نهم : در ورم عضلات شكم . [ 1003 ] فصل دهم : در دبيلهء كبد . [ 1004 ] تنبيه : جهات سه‌گانهء ميل مادهء دبيله در كبد . [ 1005 ] فصل يازدهم : در بثور سطح كبد . [ 1006 ] فصل دوازدهم : در خفقة الكبد ؛ يعنى طپش جگر از وقوع سدّه در آن . [ 1007 ] فصل سيزدهم : در حصاة الكبد . [ 1008 ] فصل چهاردهم : در تصغّر الكبد . [ 1009 ] فصل پانزدهم : در قيام الكبد ؛ يعنى اسهال جگر كه بر چند نوع است . [ 1010 ] اول : قيام قيحى ؛ يعنى چركى . [ 1011 ] دوم : قيام غسالى ؛ يعنى ماده‌اش چون آب حاصل از شستن گوشت باشد . [ 1012 ] سوم : قيام دموى ( ذو سنطارياى كبدى ) . [ 1013 ] چهارم : قيام صفراوى كه نبايد حبس شود و گرنه موجب هلاكت شود . [ 1014 ] پنجم : قيام صديدى ؛ يعنى زرداب برآيد . [ 1015 ] ششم : قيام خاثرى كبد ؛ يعنى شيئى غليظ و جسم غريب مشابه دردىّ در رنگ و قوام برآيد .