[ 718 ] تنبيه : وجه تشابه ربو و سلّ و فرق آنها . [ 719 ] بحث اطباء در امكان بهبودى سلّ يا عدم امكان آن . [ 720 ] فايده : تجربه نشان مىدهد كه تدابيرى در سلّ وجود دارد كه اگر آن مرض را خوب نكند ، لااقل مرگ حادث از آن را به تأخير بياندازد . [ 721 ] فصل دهم : در احتقان و بند شدن مدّه و ريم در سينه ؛ يعنى مادهء اورام ريه و سينه منفجر شود و در فضاى بين سينه و شش جمع شود و نتواند درآيد . [ 722 ] فصل يازدهم : در آماس‌هاى اغشيهء اضلاع و حجب سينه و عضلات بين اضلاع . [ 723 ] فايده : فرق ذات الجنب حقيقى و غير حقيقى . [ 724 ] مقالهء اول : در ذات الجنب خالص ؛ كه ورم غشاى مستبطن اضلاع يا حجاب ميان آلات غذا و آلات تنفس است ؛ كه برحسب ماده‌اش بر چهار قسم است : دموى ، صفراوى ، سوداوى و بلغمى . [ 725 ] مضرت آب در اين بيمارى و روش تسكين عطش بيمار در آن . [ 726 ] تنبيه : امكان اشتباه آماس گرم جگر و در نتيجه تمدد معاليق آن با ذات الجنب . [ 727 ] فرق ذات الجنب و ذات الريه . [ 728 ] احوال كلى آماس‌ها : كه يا تحليل رود ، يا ريم كند ، يا صلب شود . و نشان هريك . [ 729 ] احوال مادهء ذات الجنب پس از گشودن ؛ كه يا به عضوى ديگر رود و پاك شود ؛ يا در آن عضو مرضى ايجاد كند و يا به جايگاهى خالى در ظاهر ميل كرده و ايجاد آماس يا جراحتى كند . [ 730 ] مقالهء دوم : در ذات الجنب غير خالص ( مغالط ، غير صحيح ) ؛ كه ورم عضلهء بين دنده‌ها يا غشاى پوشانندهء آنها از بيرون است . [ 731 ] فايده : سياهى ورم عضله ، دلالت بر خبث ماده و ردائت آن مىكند . [ 732 ] مقالهء سوم : در خانقه ؛ يعنى تورم همگى غشاهاى مستبطن دنده‌ها . [ 733 ] مقالهء چهارم : در شوصه ؛ يعنى تورم حجاب موجود در درون دنده‌هاى پشت . [ 734 ] مقالهء پنجم : در ذات الصدر و ذات العرض ؛ كه ورم در حجاب مايل به جانب سينه يا حجاب مايل به پشت هستند . [ 735 ] مقالهء ششم : در برسام ؛ يعنى ورم حجاب بين معده و كبد كه با حجاب حاجز متصل است . [ 736 ] فايده : تشابه برسام و سرسام در برخى علائم و فرق آنها باهم . [ 737 ] قانون كلى در درمان اورام سينه و حجب اين است كه حقنه بهتر از مسهل مشروب است . [ 738 ] انواع ديگر از ذات الجنب .