حاجت ، بايد كه در وى غذا بيشتر خورند . فائده [ سبب تدابير شتا ] امر به اجتناب از فصد و قى در اين فصل بنا بر آن است كه ماده در شتا غليظ و راسب مىباشد و اخراج اين چنين مواد به فصد و قى ممكن نه ، لهذا شيخ مىنويسد : قال بقراط يستصلح فيه الإسهال دون الفصد و يكره القي پس در اين هنگام از مقيّات اقتصار بر مسهلات لازم باشد . و وجه صلاحيتش ظاهر است كه چون مواد در آن مترسب و مائل به اسفل مىباشد از آن سبب به اسهال خروج آنها اسهل مىبود ، چنانچه در صيف به قى اسهل مىباشد ، بنا بر طفو و غليان مواد . و اما فصد اگرچه اخراج مواد غليظ نيز مىكند ليكن از آن كه در اين فصل مطلوب توفير خون است جهت مقاومت كردن برد ، احتراز كردن از آن نيز ضرورى آمد ، تا كه مواد ساكن است ، اما هر گاه مواد به حركت آيد از تغيّر فصل يا تناول مغيّرات و امثال آن و احتياج به فصد افتد باك نيست بلا تمهّل فصد بايد كرد و تا حاجت قوى ملحوظ نشود به اسهال هم نبايد پرداخت ، لهذا ماتن در رخصت به اسهال عند مساس حاجت ضبط نموده . حاصل آن كه در اين فصل جهت تقدّم حفظ تنقيه نشايد كرد ، به خلاف فصول ديگر ، كه در آنجا براى دفع شرّ مترقبه از آن فصول ، مبادرت به تنقيه مناسبه بدان واجب دانسته‌اند ، چنانچه گذشت . انتباه [ توفير و تكثير غذا در شتا و استحسان آن ] توفير و تكثير غذا در شتا بهر آن مستحسن شده كه در اين فصل به واسطهء برد هوا تكاثف در اخلاط مىافتد ، بدان سبب در حجم آن انتقاص پديد مىآيد و به جلاء عروق ايفا نمىنمايند و از آن كه خلوّ عروق از قدر معتاد ، باعث اضطرار و تشويش طبيعت است ، اقتصار به كثرت اغتذا واقع مىگردد ، جهت استخلاص عوض آنچه ناقص شده به تكثيف . وجه موجَّه كه در تنقيص مواد و زيادتى اشتها در شتا گفته‌اند همين است و آنچه بعضى گفته‌اند كه در اين فصل بنا بر اجتماع حرارت در باطن تحليل بيشتر مىافتد و تنقيص در مواد و اضطرار به استخلاف كه داعى بر اشتها است بدان سبب پديد مىآيد ، غايت آن كه تحليل مذكور مخفى است نزد محققان ، مقرون به صواب اين است به دليل آن كه اگر چنين مىبود در فصل ربيع كه معتدل‌ترين فصول است امتلاى مفرط چرا رو مىنمود ، چه ، ثابت شده كه ربيع اعدل فصول است و مقوى طبيعت و امتلا كه در آن ظاهر مىشود بنا بر غلبهء طبيعت است كه مادهء افسرده شتوى را مىگدازد و آماده بر دفع مىكند ، پس اگر در شتا اعتراف به تحليل مواد كنيم ، لازم آيد كه ربيع را موجد مواد فاسده و مضاد طبع مقرر نمائيم و ليس ، فليس . نكته [ استحسان استكثار تعب در رياضت در شتا ] در فصل شتا همچنان كه استكثار غذا مطلوب است استكثار تعب در رياضت نيز لازم آمده ، جهت تسييل و تلطيف اخلاط متكثفه . اما معلوم نمايند كه امر به استكثار غذا در صورتى است كه شتاى جنوبى نبود ، چه ، اگر جنوبى بود ، يعنى ريح جنوب در وى بيشتر وزد ، لازم است كه در غذا تقليل نمايند و ليكن در رياضت بيفزايند و اين بهر آن است كه در شتاى جنوبى برد مكثّف قوى نمىباشد و بدان سبب در حجم اخلاط ، نقصان بيِّن كه محوج به تكثير غذا شود پديد نمىآيد ، پس تقليل غذا ضرور باشد . و از آن كه در وى رطوبات كثير غالب مىآيند ، جهت تحليل او احتياج به رياضت زائد بيشتر