كند تا لذع صفرا فرو نشاند . و انار مُر از آن اختيار نموده‌اند كه شيرين احتمال مستحيل شدن به صفرا دارد و حامض بنا بر قوت حموضت موجب لذع مىگردد و معده را نيز ضرر دارد لكونها عصبيّة . و فائده امتصاص آن كه مرور او از فم معده به تدريج شود و اگر قدرى گلاب بهم آميزند بهتر باشد تا معده را نيك قوت دهد . و سزاوار آن كه قدرى از تخمهاى او نيز كما ينبغى مضغ كرده بلع نمايند كه معين تقويت معده است . اما اكثار ابتلاع وى نشايد ، تا ريح و نفخ تولد ننمايد . و ايضا بايد كه صبح آن روز شراب افسنتين به آب سرد بنوشد امتصاصا و قدرى اغذيهء مناسبه بخورد و بعده استحمام نمايد . نفع شراب افسنتين تقويت معده و انبعاث شهوت طعام است ، چه عند استحالهء شراب به صفرا كثير است كه شهوت ساقط مىشود . و فائدهء امتزاج آب سرد تعديل حرارت شربت افسنتين و اطفاى لهب و تقويت فم معده است . و سود تشرّب به مص در تناول انار گذشت . و غرض از تغذيه كسر سورت صفرا است و تقليل در آن لازم ، خاصه كه بعد او ارادهء استحمام بود . و بهترين اغذيه در اين امر مزورهء رمان است كه مطيّب بود به نعناع . و مقصود از استحمام تليين و تسكين دِماغ است و تحليل آنچه از شراب مستحيل شده . و تقدم اغتذاى قليل از آن لازم گشته كه حمام در خلو معده موجب انصباب صفرا است بر وى و حمام بر سيرى باعث سدّه . فائده تجويز حمام بر تقديرى حمام در اين صورت بر تقديرى مجوز است كه از تعفن صفراى مستحيله شرابى خوف تب نبود و الا مضر است و آثار خوف تب از كسل و امثال آن كه لازمهء تقدم حمى است پوشيده نيست . و قرشى نوشته كه شراب ورد ليمونى نافع‌تر از شراب افسنتين است در تقويت و اشتها و شراب ليمونى شكرى و سفرجلى و سكنجبين سفرجلى به دستور و كذا شراب آس مع شراب ليمون يا سكنجبين . و ليكن بايد كه اين اشربه قوىّ الحموضة نباشند لما مر . و وجه فضيلت اين اشربه بر شهوت افسنتين آن است كه شربت مذكور حار يابس است و بدان سبب مىتواند كه معين طبيعت شراب مستحيله به صفرا گردد . و ايضا چون حلوا است و عند ورود بر معده كثير الصفرا اغلب كه مستحيل به صفرا گردد و به خلاف اين اشربهء حامضه كه معرا از ضرراند و نافع مطلق . و ماء ورد به از آب است كه بنا بر قبض و عطريّت معده را قوت تمام مىدهد . تدبير امتلاى شراب هرگاه شراب كثير المقدار كسى خورده باشد صواب آن است كه قى كند ، اگر آيد فهو المراد و گرنه آب بسيار بنوشد تنها ، يا مع عسل و قى كند و بعده استحمام نمايد تا بقيهء فضول شراب به تحليل رود ، پس از آن بدن را تمريخ بايد كرد به دهن كثير تا بدن را نرم كند و اذيت لذع دفع نمايد و به تنويم كوشد تا طبيعت استراحت يافته ازاله كلال فرمايد . فائده [ آب نيمگرم در اكثر امزجه تسهيل بر قى مىكند ] بدانند كه آب نيمگرم در اكثر امزجه تسهيل بر قى مىكند ، بهر آن كه مغشى است ، ليكن بدانند كه در بعض مردم آب سرد هم موجب سهولت قى مىشود و اين كسانى باشند كه معده اينها رخو بود و اخلاط ايشان رقيق ، پس آب سرد بنا بر احداث تكاثف در معده مستعد كند آن را بر دفع ، به واسطهء سهولت اجتماع اجزا و بنا بر تغليظ اخلاط مهيا كند آنها را بر اندفاع .