آلات نفس را ضرر دارد و هر چون سردتر بود مضرتر باشد . اما در هواى بسيار گرم و در ايام طاعون و مر صاحبان احشاء شديد الحرارة را مجوز است ، بنا بر دفع شر كثير به آن كه در اين احوال ضرر هم كمتر مىكند ، بلكه نمىكند لمقاومة الحرارة به . از اينجا است كه شرب مبرّدات به مريضان محرورى در ريق ضررى نمىكند كما لا يخفى . سوم آن كه عقب حركت عنيفة و رياضت متعبه بود و منع شرب آب در اين اوقات جهت آن است كه چون اعضا گرم مىشوند آب را از معده فورا جذب مىكنند . و گذشت كه وصول آب سرد به اعضا قبل از آن كه برودت او منكسر شود موجب سردى و اماتت حرارت غريزى مىگردد . و از آن كه جماع متعبه با وجود تسخين اعضا تجفيف نيز مىآرد ، بنا بر استفراغ منى تشرّب آب سرد بعد او به غايت مضر باشد ، بهر آن كه چون اعضا گرم مىشوند به سرعت جذب مىكنند ، پس هر گاه خشكى هم با حرارت يار شود افتقار به ترطيب افتد ، جذب قوىتر مىگردد لا محاله و مع ذلك به واسطهء ظهور ضعف در اعضا تأثير آب در تضعيف آنها و اماتت حرارت فزون‌تر مىباشد . و به اين سه سبب ، از جمله حركت جماعى قوىترين مانعات باشد جهت استعقاب تشرّب . چهارم آن كه عقب استحمام بود ، وجه منع تشرّب آب بعد حمام همان است كه در حركت گفته شد ، پس آنچه در اين ديار رواج يافته كه در حمام آب سرد بلا محابا مىنوشند سخت مذموم باشد ، خصوص كه حمام بر خلو بود . پنجم آن كه عقب مسهل بود و وجه منع شراب آب سرد در اين جايگاه همان سرعت جذب اعضا است مر آب را ، بنا بر وقوع جفاف كه مستدعى بر جذب رطوبت مىباشد و چون حرارت غريزى از تحليل ضعيف مىشود اثر آب سرد در وى قوىتر مىبود . انتباه تشرّب آب سرد در اين اوقات ، رعشه و خدر و ضعف و امثال آن احداث مىكند ، هر چه از او ملزم اماتت حرارت است ، پس اجتناب از آن ضرورى مىباشد . و احيانا اگر انسانى مضطر شود به شرب آب در اوقات منهيه ، بايد كه تمضمض كند بدان و امتصاص نمايد تا شايد كه به همين قدر رفع شود عطش . و اگر كفايت نكند لابد است كه قدرى از نان و امثال آن از جنس اغذيه نخست بخورد و بعد او آب نوشد به قدرمّا تا به سبب اختلاط ، اجزاى غذا به سرعت نافذ نتواند شد آب . و از اين معلوم گردد كه هر گاه چيزى به آب آميزند كه از جنس غذا باشد آب را تغليظ مىدهد و از سرعت نفوذ باز مىدارد ، بهر آن كه آب بر صِرافت نمىماند و استعمال اين‌چنين آب نسبت به آب صِرف قليل المضرت باشد لما ذكر . ششم آن كه عقب خوردن فواكه رطب بود منع شرب آب سرد يا جز آن ، عقب ميوه‌هاى تر از آن كرده‌اند كه اجتماع مائيّت فواكه و آب بنا بر اختلاف جنسيّت و تعدّد خاصيّت مستلزم فساد است و مُحدث آكله و امثال آن اورام و قروح خبيثه . و از آن كه بطيخ كثير الرطوبة و سهل العفونت است جمع آب با وى ردىتر باشد . و عام است كه بطيخ هندى بود يا غير آن ، يعنى تربز ، خواه خرپزه ، آب بالاى وى نشايد خورد تا كه وى در معده باشد . اما شرب آب قبل از فواكه