محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( شارح : مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى )
139
مفرح القلوب ( شرح قانونچه ) ( فارسى )
وى مىخواندند . سوسن شهرى است در خوزستان . عسكر مكرم شهرى است در خوزستان و اين هر سه شهر در اين زمان ويرانند . دزفول شهرى است از خوزستان . ششتر دار الملك خوزستان است كرمان ولايتى است . شهر قيش مكران است و غربىاش فارس و شماليش خراسان . بم شهرى است در كرمان . سيستان ولايتى است كه حدودش از خراسان است تا مغارهء كرمان و غزنين و افغانستان هند . فراه ولايتى است مختصر . قندهار شهرى است مشهور و از مضافات وى شهر داور است و بست . بيهق شهرى است مختصر از مضافات قندهار . غزنين شهرى معروف است و در قديم غزنين و قندهار از بلستان مىگفتند . لاهور شهرى است معروف در هند . نگركوت شهرى است در هند مشهور . سرهند در هند معروف است و سهرند نيز خوانند . هانسى شهرى است در هند كه قريب شهر حصار واقع شده و به جاى ما مسمى بود . تهانيسر مشهور است در هند . پانىپت شهرى است در هند . شاهجهانآباد دارالملك زمين هند است و سابق اسهرو نام داشت و به دهلى نيز معروف است . آگره شهرى است در هند معروف مسمى به اكبرآباد . لكهنو شهرى است معروف در هند . اوده از بلاد هند است . كالپى از بلاد هند است . اسلامآباد ميان آگره و دهلى واقع است مشهور به متهره . شام ولايتى است مشهور در عرب ، بيت المقدس دار الملك شام است . دمشق شهرى است در شام . بعلبك شهرى است قريب دمشق . عره شهرى است در شام . حلب شهرى است در شام . بحرى ميان حلب و فرات واقع شده . عسقلان شهرى است بر ساحل بحر شام . طرسوس شهرى است كنار بحر شام . فسط شهرى است بر شمال نيل . قاهره شهرى است ميان فسطاط و عين الشمس . اسكندريه شهرى است بر كنار نيل . عين الشمس شهرى است . حمراء شهرى است از مصر . قمرا شهرى است از مصر . ملبس شهرى است از مصر . فيوم شهرى است در غربى نيل . يدفوه از بلاد فارس است . راحيم نهرى است در مصر . ازجان از بلاد فارس . التصفا شهرى است از مصر . باميان ناحيهاى است ميان غور و خراسان از بلاد غزنه . و حمص از بلاد شام است . بلقاء از ديار مصر است . انطاكيه شهرى است از شام . بلزم شهرى است كنار بحر مغرب كه مدفن ارسطو است . بيت اللحم قريهاى است دو فرسخ از بيت المقدس . حصن از بلاد كرمان است . شاپور از بلاد فارس است . سخا شهرى است در نواحى مصر . طبريه شهرى است قريب دمشق . مصر ولايتى است مشترك در اقليم دوم و سوم . پنجاب ولايتى است در هند مشهور . پيشاور شهرى است ميان كابل و لاهور . درنج بر وزن فرسخ شهرى است در سيستان . واسط شهرى است ميان بصره و كوفه . فتح در اقليم چهارم و وى وسط اقاليم واقع است و اماكن كه در اينجا واقعاند ايناند : خراسان ولايتى است وسيعتر از همه ولايتهاى عالم . مروشيجان از اعظم بلاد خراسان است . مهنه ولايتى است مختصر . و دشت خاوران از مضافات مهنه است . بلخ شهرى است معروف . جچكتو و ميمنه دو ناحيهء معروف است . اندخو ولايتى است و بعضى ميمنه را داخل اندخو مىدانند . ترند شهرى بود داخل ماوراء النهر ، در اين زمان آبادانى قليل دارد . بدخشان ولايتى مشهور است . كابل شهرى است معروف . كشمير