محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
81
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
مسحوق را اضافه كرده جوش دهند تا زرنيخ منعقد و سياه شود و به چوبى حركت دهند تا رفع روغن و صابون شده ، زرنيخ منعقد بماند و آتش او نرم باشد تا احراق در جوهر زرنيخ واقع شود ؛ پس منعقد را كوبيده ، در ظرفى كرده در آتش زبل ظرف را پنهان كنند كه به تدريج دود مىكرده ، رفع چربى او شود و بايد در نرمى آتش تشويه مراعات كنند كه مصعد نگردد و بعد از رفع چربى صلايه نموده در سركه و ملح القلى طبخ دهند تا بقيهء چربى زايل گردد آن گاه مثل غبار سائيده با قدح مطيَّن و قرع بلند گلوى مطيَّن تصعيد به آتش بسيار تند كه دو روز استمرار داشته باشد بايد كرد تا جوهر او مانند برف سفيد گردد و اگر در جوهر او سياهى [ باشد بايد ] با عشر او نمك سائيده و روغن كنجد يا پيه سرشته به دستور ، تشويه به آتش نرم كنند و بعد از تشويه به آب ملح القلى طبخ داده ، مكرر بشويند تا رفع نمك شود و اگر با موم بالسوية چند بار تشويه كرده ، با آب ملح القلى طبخ داده [ مكرر بشويند ] تشويهء سياهى او شود علامت تصفيهء او دود نكردن در آتش است و تصريح نمودهاند به تنهايى يك جزء او بر بيست جزء زهرهء منقّى طرح مىشود و از تكرار سبك وزنش نقصان نمىپذيرد . حل پنجم : در خواصّ فلزات و اعمال آن : در تنقيهء قمر چيزى بهتر از نمك تلخ نيست و بوره باعث [ سرعت ] ذوب اوست و با دهنيت باطنى است و خالص مكلس او به اجزاى مناسبه ، اكسير بياض و مبدل زهره و مريخ و مشترى است . و بهترين اقسام تكليس آن است كه براده يا ورق او را در تيزاب فاروقى اندازند تا حل شود ، پس از تيزاب جدا كرده ، با اندك رطوبت تيزابى كه باشد با مثل او نمك اندارنى بسايند و در بوته بر آتش زغال سرخ كنند و هر چند آتش را دوام بيشتر باشد بهتر است به شرطى كه [ به حدّ ] ذوب نرسد ، پس به آب صاف بشويند تا نمك زايل گردد و از خواص خالص اوست كه يك جزء آن با سه جزء فرار به محض سائيدن ملقمه مىشود و چون ملقمه را بر زهره كه گرم كرده باشند طلا كنند و به آتش نرم گذارند تا رفع فرار شود ، مفضض كند و مجرب است و مليّن غير متطرق او كه متطرق گرداند ، گوشت غليواج و ساير لحوم است كه آن را با بوره قديد كرده باشند ، پس غير متطرق او را گداخته ، قدرى بر