محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

45

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

تازه آن را در سايه خشك كنند و به دستور هر گاه تازهء نباشد بنفشهء خشك را خيسانيده ، چنان كه مذكور شد آب او را خشك كنند . همين است اتّخاذ رب گل سرخ و امثال آن و اين از تصرفات حقير است و در غايت خوبى عمل و آثار و قلت مقدار شربت است . فصل پنجم : در اصلاح بعضى ادويه و حفظ بعضى از آن اصلاح دبق : بعد از آن كه دانهء او را بيرون كرده باشند ، در هاون با قدرى روغن زيتون و امثال آن مخلوط نموده ، ساير ادويه [ مويز جبلى ] را اضافه نمايند و به اين دستور است اصلاح مجموع ادويهء شيره دار چسبنده . و هرگاه با دوايى كه او را تركيب كنند مغزها داشته باشد ، مغزها را بكوبند و بهترين مغزها جهت دبق ، مغز دانهء بيد انجير است . اصلاح بلادر : بايد بلادر را قطع نموده و با انبر آهنىِ بسيار گرم او را بيفشارند تا عسل او جدا شود و با روغن گردكان يا روغن گاو بجوشانند و استعمال كنند و در دواء السنة و غيره كه پوست بلادر داخل مىشود بايد جهت اخراج عسلِ آن مبالغه نموده ، دست را به روغن گردكان چرب كنند تا دست را جراحت نكند . اصلاح ماذريون : تازهء بزرگ ورق او را دو شبانه روز در سركه خيسانيده ، سركه را تغيير دهند تا سه مرتبه ، بعد از آن با آب شسته ، در سايه خشك كنند و در حين استعمال ، مبالغه در سحق نبايد كرد و با كتيرا و روغن بادام شيرين استعمال نمايند . اصلاح شبرم : بايد بكوبند ، يك شبانه روز در شير خيسانيده ، در عرض آن سه بار شير را تغيير داده ، خشك نموده و هرگاه جهت اورام و سددِ احشاء و ماء اصفر و اسهال بلغم و سودا استعمال نمايند ، بعد از پرورش به شير ، سه روز ديگر در آب كاسنى و آب عنب الثعلب و آب رازيانه بخيسانند و خشك كنند و با قوابضِ سرفه استعمال او جايز نيست . اصلاح ادويه جهت نشاط : مانند بيخ شبيبى و بيخ شوكران و امثال آن كه در غايت يبوست‌اند و با سميت مىباشند ؛ بايد بعد نيم‌كوب كردن سه شبانه روز در شير خيسانيده ، مكرر تجديد شير نمود ، پس خشك كرده در روغن بادام و روغن تخم كدو و روغن پسته يك هفته پرورده و اگر آن چيز حارّ باشد با روغنهاى بارده و بارد را در روغنهاى حارّ پرورده كنند و با مغزهاى مناسبه مخلوط نمايند .