محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

301

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

[ 849 ] دوايى كه جهت رفع زردى بشره و يرقان ، مجرب است : پرسياوشان ، شيح ارمنى ، مرزنجوش ، جعده ، بابونه ، اقحوان ، شبت و ترشى ترنج ، بالسوية جوشانيده ، با آب آن روى را مكرر بشويند . [ 850 ] صفت دوايى كه بشره را زرد و شبيه مريض كند : زيرهء كرمانى ، چهار ؛ زردچوبه و آرد گندم ، پنج ، كه از تافته بيرون كرده باشند با آب عصفر ضماد نمايند و با آب طبيخ انجير بشويند . [ 851 ] دوايى كه جلد را به غايت سياه كند و به دشوارى سياهى او زايل گردد : آهك و مرداسنج ، بالسوية با آب چند بار طلا كنند و چون زايل گردد ، اشنان را در سركه جوشانيده ، با آب او بشويند . و همچنين آرد نخود و سركه و ترشى ترنج رفع او مىنمايد . [ 852 ] دوايى كه رفع شقاق روى و لب و كف و دستها نمايد و به غايت مجرب است : موم زرد ، روغن گل سرخ ، زوفاى تر ، پيهء مرغابى ، نشاسته ، كتيرا ، لعاب به دانه ، از هر يك پنج ؛ موم را در روغن و پيه گداخته ، زوفا و غيره را اضافه نموده ، در هاون بر هم زنند تا يكسان گردد . و نسخهء مجربى در ضمادات مذكور شد . و شنجرف را اثرِ قوى در اين امر است . و چون پنج مثقال اضافه نمايند ، بىعديل و حقير مجرب يافته . [ 853 ] نسخهء ديگر : كه به غايت نافع است : علك البطم و زوفاى تر ، هر يك سه ؛ مصطكى ، و مقل ، هر يك دو ؛ با پيهء بز و موم كافورى ، هر يك سه ، در قِدر مضاعف حل كنند . [ 854 ] نسخهء ديگر جهت رخسار و شقاق : آزموده است : لعاب حلبه ، لعاب بزرقطونا ، لعاب تخم خطمى ، به دانه با روغن گل و امثال آن چند جوش داده و استعمال نمايند و به آب گرم بشويند . [ 855 ] نسخهء ديگر كه جهت شقاق پاشنهء پا و كف پا بعد از آن كه موضع را در آب گرم گذاشته باشند و بسيار نرم شده ضماد نمايند و قدرى را بسيار گرم كرده و در شكافها بچكانند : مرداسنج را در روغن زيتون بجوشانند تا به قوام زفت رسد ، پس استعمال نمايند و اگر قوىتر خواهند ، سندروس به وزن مرداسنج اضافه كنند . و به دستور ، پيهء بز را گداخته ، با پنج مثقال مازوى سائيدهء مثل غبار را با بيست مثقال او مخلوط كرده و در شقاق مزمن بچكانند . و به دستور ، سرطان محرق سائيده با روغن زيتون از مجربات است .