محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
252
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
كرمانى مغسول با آب مرزنجوش تازه كه شب مانده باشد صاف شده سرشته و خشك كنند و با زنجبيل و فلفل و دارفلفل و ماميران ، از هر يك دو ؛ نوشادر ، يك ؛ زعفران ، حضض ، كتيرا ، صمغ عربى ، اشق ، نحاس محرق ، زنجار و اقليمياى فضى ، از هر يك نصف درهم مخلوط كرده ، با آب رازيانهء تازه سرشته و شياف سازند . [ 551 ] شياف ابار : جهت رفع اثار و التحام قرحه مجرب است : سربِ سوخته ، نحاس محرق ، سرمه ، توتياى هندىِ غير حارّ ، صمغ عربى و كتيرا از هر يك هشت ؛ اقليمياى ذهبى و سفيداب ، از هر يك چهار ؛ افيون و مر صاف از هر يك نصف درهم و كندر ، پنج با آب بسرشند . [ 552 ] شياف اسود : جهت حرارت و سوزش و شدت وجع و سبل و دمعهء حارّه ، نافع است : سفيداب چهار ؛ صمغ عربى و كتيرا ، از هر يك دو ؛ اقاقيا ، پنج ؛ مر صاف ، نصف درهم ؛ سنبل و افيون ، از هر يك چهار دانگ به آب بسرشند . [ 553 ] شياف اصفر : جهت ابتداى نزول آب بر غشاوه و بياض رقيق و سحاب و دمعه و جرب و سبل مزمن ، نافع است : انزروت و شياف ماميثا ، هشت ؛ مر صاف ، بورهء ارمنى ، فلفل سفيد ، چهار ؛ زرنيخ سرخ ، دو ؛ زعفران ، يك و نيم ، با آب بسرشند . [ 554 ] قطور : كه در ابتداى رمد به غايت نافع است و مسكّن وجع است و حقير تجربه نموده : تشميزج ، بهدانه و تخم خبّازى ، از هر يك ده عدد نيم كوب كرده ، با نشاسته ، نيم درهم ؛ حضض ، دو دانگ ، با آب بجوشانند تا غليظ شود ، پس صاف نموده ، با قدرى سفيدهء تخم مرغ در شيشه كرده و بر هم زنند و نيم گرم در چشم بچكانند . [ 555 ] قطور ديگر : در ايام تزايد رمد نافع است : تشميزج و بهدانه ، از هر يك سى عدد ، نيم كوب كرده و با يك مثقال و نيم انزروت سفيد در شيشه كرده ، با آب عصى الراعى و شير دختران در آتش نرم بجوشانند وصاف او را در چشم بچكانند و آب برگ بارتنگ بدل عصى الراعى مىشود . [ 556 ] قطور ديگر : كه در انحطاط بسيار نافع است و مسكّن و محلّل و مانع ظهور بثور قرحه است : قلعى را به كف دست بسيار بمالند تا دست سياهى بسيار از او بردارد ، پس با گلاب كف دست تر كرده و سياهى را جمع كنند و با شير دختران بچكانند و سياهى سرب را همين خاصيت است و در تسكين وجع شديد مكرر به تجربه رسيده است كه گوشت