محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
240
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
سوخته ، صندل سرخ ، مرّصاف ، حب كاكنج ، كزمازج و ماميران ، هر يك ، يك درهم ؛ [ جرميلك ، سه درهم ، مفرداً بهترين ادويه است ] . [ 481 ] سنون : جهت امراض بارده : عاقرقرحا ، فلفل ، شيطرج ، خردل ، زنجبيل و بوره ، بالسوية باقطران يا طبيخ زيره بسرشند . [ 482 ] سنون : جهت كندن دندان ، نائب مناب كلبتين است و تفتيت او مىكند ، منقول از حاوى : عاقرقرحا ، پوست حنظل ، [ پوست ] چوب توت ، شبرم ، مازريون ، پوست بيخ كبر ، حلتيت و زرنيخ زرد ، بالسوية مجموع را سائيده ، سه روز در سركه بخيسانند و حلتيت را با نصف وزن او مقل ازرق ، اوّل در سركه حل نموده و ادويه را بسرشند و در وقت استعمال احتياط نمايند كه به دندان صحيح نرسد ؛ بلكه دندان مجاور دردناك را به خمير و موم غلاف كنند . [ 483 ] سنون : جهت دندان متحرك مجرب حكماى هند است : ودع سوخته و سرنج ، بالسوية سنون كنند . [ 484 ] سنون : جهت قلاع سوداوى : مويز بىدانه و انيسون ، بالسوية با عسل سنون كنند . [ 485 ] نوع ديگر : برگ عوسج ، برگ زيتون و اقاقيا ، از هر يك ، يك جزء ؛ [ قلقطار ، صعتر ، شب و زاج سفيد ، از هر يك خمس جزء ؛ بيخ سوسن ، ثلث جزء و زعفران ، ربع جزء ] و مكرر تجربه شده . [ 486 ] سنون : جهت اقسام قلاع : شب و عفص بالسوية سائيده و سنون كنند و به غايت مفيد است . صفت ادويهاى كه كرم دندان را ساقط مىكند : تخم پياز ، بذر كراث ، بزر البنج ، سائيده ، با پيه بز سرشته و حب سازند و عددى از آن در آتش انداخته ، يك سرنى بر دندان كرده و سر ديگر نى را در ظرف آتش بنهجى نصب كند كه دود آن از راه نى به دندان رسد و اگر ظرف آتش لوله دار باشد ، بهتر است كه نى بر لوله نصب شود و دهن ظرف را بپوشاند تا دود از لوله داخل نى گردد . و به دستور : چون پنبه به قطران آلوده بر دندان گذارند ، كرم را ساقط كند و مضمضه به آب برگ شفتالو و قدرى زراوند طويل ، به غايت آزموده است . و به دستور : بخور راتيانج مؤثر است . و چون سوراخ دندان كرم خورده را به كافور پر