محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
239
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
اقاقيا بچسبانند ؛ شب يمانى ] ، سعد ، مصطكى ، خاكستر ثمرة الطرفاء و خاكستر شاخ گاو كوهى ، از هر يك ، يك جزء ؛ نمكِ معجون به عسل كه بعد از آن سوخته باشند ، مر صاف و زعفران ، از هر يك جزئى و نصف جزء ؛ سنبل الطيب ، سداب خشك و سماق ، از هر يك نصف جزء ، نرم سائيده ، با هم سرشته و استعمال نمايند . [ 478 ] سنون ترياق الاسنان : از تأليف قدما و بسيار مجرب است در تسكين درد دندان : زنجبيل ، فلفل ، حلتيت ، جندبيدستر و افيون ، با عسل سرشته ، بر دندان دردناك قدرى بگذارند و مؤلف شفاء الاسقام ، اين ادويه را اضافه كرده : مرّصاف ، زراوند مدحرج ، ميعه و شيح ، از هر يك نصف اجزاى سابق و آنچه در تسكين درد دندان به تجربهء مكرر رسيده ، به ماليدن فلفل با عسل هر گاه از رطوبت و نزلات دماغى باشند . و به دستور ، هرگاه فلفل و پوست خشخاش را در گلاب بجوشانند و از بيرون طلا كنند ، در حال ساكن گردد . و به دستور ، شيطرج هندى را كوبيده در كف دست كرده به خلاف جهت موضع درد گذاشته ، تكيه به آن جهت كنند ، به سبب امالهء ماده بالخاصية تسكين دهد . [ 479 ] سنون : منقول از تذكره كه در زمان « هارون الرشيد » تأليف يافته جهت استحكام لثه و دندان و خوشبو كردن دهان و قطع رايحهء كريه و تحليل اورام و رفع سيلان آب دهان مفيد است : نمك سوخته ، ده جزء ؛ نان جو سوخته ، هفت جزء ؛ عود هندى ، شش جزء ؛ سك ، سه جزء ؛ كزمازج ، فلفل ، دارفلفل ، زنجبيل ، زبد البحر و قاقله ، از هر يك دو جزء ، با سركه قرص ساخته و خشك كنند . و بختيشوع ، شيح ارمنى و زراوند مدحرج ، از هر يك نصف جزء اضافه كرده و جبرئيل ولد او ، عاقرقرحا و اذخر ، از هر يك دو جزء الحاق نموده و با عسل سرشته . بعضى اين ادويه را اضافه كردهاند : صندل سفيد ، سعد ، گل سرخ ، فوفل ، قرنفل ، خاكستر كاه و خاكستر شاخ گاو كوهى ، از هريك سه جزء و بورهء ارمنى ، دو جزء ، و تصريح نمودهاند كه بهترين چيزها از براى سرشتن ادويهء دندان سركهاى است كه در او زيرهء كرمانى خيسانيده باشند . همچنين ، مضمضه آن نيز بهترين اشياست . [ 480 ] سنون : جهت امراض حارّه منقول از كامل و شامل و حاوى كبير و تذكره . [ جهت رويانيدن گوشت لثه و تعفن او و حركت دندان به تجربه رسيده است ] : طباشير و گل سرخ ، از هر يك سه درهم ؛ مرواريد ، گل ارمنى برشته و دمالاخوين ، هر يك دو درهم ؛ مرجانِ