محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
209
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
بعضى بالمناصفه گفتهاند . شربت انار ترش جهت تسكين صفرا و تقويت معده و قطع اسهال صفراوى و دموى ، نافع است . شربت انار شيرين جهت اسهال و ذات الريه و درد سينه . شربت توت سياه جهت امراض حلق و ضعف اشتها و اسهال طبع . از توت سفيد جهت امراض آلات تنفس و ضعف هاضمه و تقويت معده . شربت ريباس جهت تقويت احشاء و منع صعود بخارات به دماغ و اسهال . شربت حماض جهت تقويت معده و جگر و امعاء و رفع حدّت صفرا . شربت سماق و ساير ميوههاى ترش ، قاطبةً قابضه و مقوّى احشاء و مسكّن حرارتند . شربت ميوههاى شيرين ، به دستور ؛ اما هرگاه غلبهء صفرا باشد مستحيل به او مىشود . [ 353 ] شربت ترنج : جهت خفقان حارّ و امراض حارّهء دل ، به غايت آزموده است : ترشى ترنج را در گلاب مكرر بشويند تا اثر ترشى در جرم او نماند ، پس به ازاء هر يك عدد ، ترنج هفتاد و پنج مثقال قند اضافه نموده و به قوام آورند . [ 354 ] شربت زوفا : نافع است جهت اوجاع سينه و سرفهء كهنه و نزله و دشوارى نفس و صلابت معده و سدّهها : مويز منزوع العجم ، سى درهم ؛ عناب ، سپستان ، انجير خشك ، بيخ سوسن و اصل السوس ، از هر يك بيست درهم ؛ بيخ رازيانه ، بيخ كرفس ، پرسياوشان و زوفاى خشك ، از هر يك ده درهم ؛ به دانه ، انيسون و تخم رازيانه ، از هر يك پنج درهم ؛ جو مقشّر ، مغز تخم خيارين ، مغز تخم كدو و خربزه ، مغز پسته ، مغز حبّ صنوبر ، سنبل الطيب ، اذخر ، تخم خطمى و تخم كتان ، از هر يك سه درهم ، اجزا را نيم كوب كرده و بجوشانند و با چهار رطل شكر به قوام آورند و مغزها را كوبيده در آن حل كنند . [ 355 ] نوعى ديگر : كه مشهور است : زوفاى خشك ، پرسياوشان ، از هر يك هفت مثقال ؛ انجير زرد ، بيست عدد ؛ عناب و سپستان ، از هر يك سى عدد ؛ فراسيون ، تخم خطمى ، اصل السوس و بيخ سوسن ، از هر يك سه مثقال ؛ حلبه ، چهار مثقال ؛ مويز بىدانه ، بيست مثقال ؛ تخم كرفس و تخم رازيانه ، از هر يك دو مثقال ، جوشانيده و آب او را با دو رطل شكر به قوام آورند . [ 356 ] شربت گاو زبان : جهت تقويت دل و توحش سوداوى و خفقان نافع است . گل گاو زبان ،