محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
157
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
نيم ؛ سقنقور - اگر نباشد ماهى روبيان ، [ درهم ] بدل كنند - پنير مايهء اشتر اعرابى ، [ درهم ] ؛ يك جزء و سدس ؛ خصية الثعلب ، زنجبيل ، فلفل ، مغز فندق ، صنوبر كبار ، تخم ترب ، شقاقل ، تخم شلغم از هر يك يك جزء [ دو درهم ] و تخم انجره ، دارچينى ، نخود سفيد ، مغز بادام ، مغز كنجد مقشّر ، خشخاش سفيد و كندر ، از هر يك چهار جزء [ هشت درهم ] با شربت سيب دو وزن ادويه بسرشند . [ 141 ] معجون مبهّى : از مؤلف « تذكره » ، عجيب الفعل است و در برانگيختن باه و نعوظ و تقويت حرارت غريزى و فربه كردن بدن و تولد خون صالح و اصلاح منى و رفع اذيت جماع و ضعف آن . صفت : نخود سفيد پوست دار را در آب ترتيزك تازه سه بار خيسانيده و خشك كرده باشد . خسك خشك مسحوق در سه مثل آن آب خسك تازه ترتيب داده باشند ، از هر يك سه اوقيه ؛ ترنجبين ، ده مثقال ؛ دارچينى و خولنجان ، از هر يك شش مثقال ؛ يك رطل و نيم عسل را با نيم رطل آب پياز به قوام آورند و تخم ترب ، تخم جوز برّى و تخم انجره ، از هر يك ، يك اوقيه ؛ عاقرقرحا و زنجبيل ، از هر يك نيم اوقيه اضافه نمايند و هشت قيراط پادزهر و نيم درهم زعفران و شش قيراط مشك را در گلاب حل كرده ، بدان تسقيه كرده و هرگاه قوىتر خواهند مغز گردكان ، حبّ الصنوبر ، نارجيل ، تخم شلغم و مغز بهمن سرخ و سفيد ، تخم رطبه و تخم كتان ، از هر يك ، يك اوقيه ؛ قسط شيرين ، انيسون ، قرنفل ، فلفل و سقنقور و اگر نباشد پنير مايهء شتر اعرابى يا ماهى روبيان ، از هر يك سه مثقال ؛ زردهء تخم مرغ ، مغز سر گنجشك از هر يك بيست عدد اضافه نمايند و قدر شربت تا دو درهم است . [ 142 ] معجون ثوم : از تأليف « اسحاق » ، مؤلف « تذكره » ذكر نموده ، جليل القدر و كثير المنافع است و به غايت مبهّى است و در مبرودين و مرطوبين جهت رفع رطوبات و كل امراض بارده ، مثل فالج و نسيان و سكته و رعشه و ضيق النفس و لكنت زبان و سرفهء رطوبى و فساد آواز و تحليل رياح و سدد و تقويت معده و جگر و امراض مقعد و رحم - مگر اختناق آن - و جهت احتباس حيض و بول و نيكو كردن رنگ و بر انگيختن باه مأيوسين به غايت مجرب و مضرّ جوانان و صاحبان امزجهء حارّه و مصلحش سكنجبين و شربت عناب و طلا كردن روغن او بر بدن جهت رفع اذيت سرما و شقاق پاشنهء پا و قلع و آثار و بر