محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
124
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
يا گل سرخ و اصل السوس طلا نمايند با پر مرغ از داخل گلو سه مرتبه تا چهار مرتبه در روزى و به دستور در روزى سه چهار بار غرغره با يكى از آبهاى مذكوره بايد كرد و در شبانه روز سه مرتبه يا چهار مرتبه نافع است . و قرص اقروقر معما دراقرص مذكور مىشود . [ 38 ] دواء الكركم كبير : از مركباتِ « جالينوس » است جهت دردهاى كهنه ، جگر و سپرز و برودت و غلظت آن و مىگشايد سدهء جميع آلات غذا را و پراكنده مىكند بادهاى غليظه را و ادرار مىكند بول را و جهت جميع دردهاى مثانه و گرده و رحم كه از مواد غليظه باشد و از براى صلابت رحم و مثانه و جهت استسقاء و غير آن نافع است . صفت آن : زعفران ، دوازده درهم ؛ فوّ ، چهار درهم ؛ موّ چهار درهم ، سنبل الطيب ، شش درهم ؛ انيسون ، چهار درهم ؛ دوقو ، چهار درهم ؛ زراوند ، چهار درهم ؛ فطراساليون ، چهار درهم ، قسط شيرين ، يك درهم ؛ سليخه ، يك درهم ؛ فقاح ، يك درهم ؛ اذخر ، يك درهم ؛ حبّ البلسان ، يك درهم ؛ فوه ، دو درهم ؛ رب سوس ، سه درهم ؛ عصارهء غافث ، سه درهم ؛ اسقولوقندريون ، سه درهم ؛ جعده ، سه درهم ؛ روغن بلسان ، نيم اوقيه ؛ مر صاف ، چهار درهم ؛ كبر رومى ، دو درهم با عسل بسرشند . قدر شربتش يك درهم با شراب عسل . [ 39 ] دواء الكركم صغير : موافق نسخهء كامل جهت درد جگر و سپرز و ضعف معده و امراض شكم و زردآب ، نافع است و رنگ رخسار را نيكو گرداند . صفت آن : سنبل الطيب ، ريوند ، زعفران و سليخه از هر يك دو درهم ؛ دارچينى ، مر صاف ، قسط المر ، فقاح الاذخر ، از هر يك ، يك درهم ، ادويه را كوفته و بيخته با سه وزن عسل كف گرفته به قوام آورده بسرشند و در وقت حاجت استعمال نمايند و در اكثر نسخ اجزاى مزبوره مساوىاند و مرّ را در مثلث بايد خيسانيد . [ 40 ] انقرديا : معجون بلادرى است جهت استرخاى عصب و دوار و نسيان و خيالات و صرع و درد سر و درد معده و درد سينه و جميع دردهاى بارده . صفت آن : سنبل الطيب ، ساذج هندى ، مر صافى ، سليخه ، زعفران - و بعضى اطبا شيح تركى و در بعضى نسخ قديمه ، شيح رومى اضافه نمودهاند - افتيمون ، اذخر ، ريوند چينى ، حبّ البان المقشر و قرنفل ، از هر يك ، يك اوقيه ؛ [ مصطكى ] و عسلِ انقرديا - كه عبارت از بلادر باشد - از هر يك دو مثقال ؛ حبّ البلسان ، زنجبيل و صبر سقوطرى ، از هر يك ،