محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
125
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
يك اوقيه ؛ غاريقون ، هشت درهم ؛ اصل السوس آسمانگونى ، دو اوقيه ؛ پوست بيخ رازيانه [ سه رطل ، خل خمر ، سه قسط - كه دو من و نيم رطل باشد - ، ادويهء يابسه را كوفته و بيخته غير از بيخ رازيانه كه ] او را سه روز در سركه خيسانيده باشند ، بعد از آن در ديگ پاكيزه نموده [ و دو سه جوش داده ، از آتش بگيرند وصاف كنند و باز در ديگ نموده ، ] سه رطل عسل به آن ريخته ، به آتش نرمى بپزند تا به قوام غليظ رسد ، پس ادويهء مسحوق را كوفته ، به آن ريخته ، مخلوط سازند و بعد از شش ماه استعمال نمايند . و قدر شربتش يك درهم به آب نيم گرم و جهت فالج و لقوه و استرخاء با آب شبت بنوشند . [ 41 ] دحمرثا : جهت سدهء جگر و سپرز و برودت رحم و ادرار حيض و بول و تحليل بادهاى غليظه كه در شكم متولد شده باشد و [ جهت تبهايى كه از مواد بارده باشد ، مثل ربع و مواظبه و سرفه كه از رطوبت باشد ] و سستى اعضاء و انقطاع نفس . صفت آن : تخم حرمل ، يك من و نيم ؛ لبان ذكر ، ده درهم ؛ ريوند چينى ، زراوند طويل و مدحرج ، از هر يك بيست درهم ، زرنباد و درونج ، از هر يك چهار درهم ؛ مصطكى ، حبّ بلسان ، زعفران ، اكليل الملك و سنبل الطيب ، از هر يك ده درهم ؛ انيسون ، زنجبيل ، قسط المرّو سليخه ، از هر يك سه اساتير ؛ قرنفل ، شش درهم ؛ خربق ابيض ، ورد احمر و شونيز ، هر يك شش اساتير ؛ سعد ، ده اساتير ؛ صبر سقوطرى ، چهارده درهم ؛ فلفل سياه ، ده درهم ، ادويه را كوفته و بيخته با عسل كف گرفته سه وزن ادويه بسرشند و در وقت حاجت استعمال نمايند . [ 42 ] دحمرثاى لؤلوى : منافع اين ، مثل منافع اوّل است . صفت آن : زرنباد ، درونج ، افيون ، جندبيدستر ، فلفل ، دارفلفل ، سليخه ، هوم المجوس ، بزر النبج ، قسط حلو ، سنبل الطيب و جاوشير ، از هر يك شش مثقال ؛ حلبه ، سه مثقال ؛ مرواريد ناسفته ، دو مثقال ؛ ميعه و زعفران ، از هر يك شش مثقال ؛ قنّه و مرّ صاف ، از هر يك دوازده مثقال ، ادويه را كوفته و بيخته با سه وزن ادويه عسل بسرشند . [ 43 ] اثاناسيا المعموله بكبد الذئب : نافع است جهت جميع مرضهاى جگر و درد جگر و قروح امعاء و سپرز و درد عصب را و جهت خدر هر گاه طلا كنند بر بدن مثل مرهم و جهت درد گرده و عسر النفس و سرفه كه از كثرت رطوبت مجتمعه در سينه باشد و قطع پيچش و نزف الدم و نفث الدم كند و به هم مىآورد قطع عروق جگر را كه عبارت از