دانسته‌اند . و از « جالينوس » منقول است كه سال وبائى آن عصر هر كه استعمال نمود سالم ماند : صبر زرد ، دو جزء ، مر صاف و زعفران ، از هر يك يك جزء . [ 6 ] ترياق اربعه : اوّل تركيبى است در ترياقات . در سوم ، گرم و در دوّم ، خشك و محلّل رياح غليظه و مصلح جگر و سپر و مفتّح سدّه و مدرّ فضلات و آنچه از جهت برودت محتبس شده باشد و ترياق سمّ مار و عقرب و مورث صداع [ و دمعه ] و مصلحش شيرهء خرفه و قدر شربتش تا يك مثقال و قوتش تا دو سال باقى است و بدلش نصف وزنش مثروديطوس . صفت آن : حبّ جنطيانا ، حبّ الغار ، مر صاف ، زراوند طويل ، بالسوية و عسل ، سه وزن آن . [ 7 ] ترياق معروف به كشف الهموم : منقول از تذكره ؛ معتدل الحراره و قوتش تا بيست سال باقى است و شربتش از يك مثقال ، تا سه مثقال منقّى دماغ و پادزهر سموم و مقوّى باه وجهت جنون و صرع و ماليخوليا با آب مرزنجوش استعمال نمايند و جهت لقوه و فالج و امراض باردهء دماغى و عسر البول و سنگ مثانه با آب كرفس و آب ترب و جهت ضيق النفس و سرفه و نفث الدم و خفقان و ضعف معده كه از حرارت باشد با آب كاسنى و اگر از برودت باشد با گلاب و جهت استسقاء و سپرز و يرقان و قولنج با آب انيسون جهت بواسير و امراض مقعد با آب عناب . جهت مفاصل و نقرس با آب بيخ كبر و رازيانه و جهت سموم و جذام با شير تازه دوشيده و جهت برص و بهق با ماء العسل بنوشند و طلاى او در امراض مذكوره وجهت اورام نافع است . صفت آن : پوست ترنج و تخم آن و برگ او ، از هر يك ده مثقال ؛ حبّ الغار ، جنطيانا ، سنبل الطيب ، مريافلن ، از هر يك هفت مثقال ، زرنب ، درونج ، آطريلال ، بهمن سرخ و سفيد و انيسون ، از هر يك سه مثقال ؛ زمرد ، كهربا ، از هر يك دو مثقال ؛ عود هندى ، هفت مثقال ؛ پادزهر معدنى ، سيزده دانگ ؛ مرواريد ، چهار مثقال ؛ عود را در بيست و شش مثقال گلاب بسايند و پادزهر را در او حل كنند و هفت روز بگذارند و مرواريد را در شيشه كرده ، آب ترنج در او بريزند و سر او را محكم كرده و در حمام بگذارند تا حل شود و بعد از حل شدن با عود و فادزهرِ محلول مخلوط سازند و سه وزن ادويه عسل به قوام