محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
111
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
آورده ، به آتش نرمى بگذارند و محلول را كم كم در او ريخته و بر هم زنند و بعد از آن ادويه را اضافه كرده و بعد از شش ماه استعمال نمايند . آتش او بايد به قدرى باشد كه به جوش نيايد و اگر فاد زهر معدنى به هم نرسد ، فاد زهر حيوانى را بدل او سيزده قيراط كنند . ترياق « ابو ماهر » : در معاجين مذكور است . فصل دوّم : در ايارجات : [ 8 ] ايارج لوغازيا : از تأليف فيلفريوس است و به لغت يونانى به معنى دواى الهى و مراد از او مسهل است كه به مشية اللّه تعالى غوص او در عروق مىشود و تنقيهء خلط مىنمايد و متقدمين شرط دانستهاند كه آتش به او نرسد و با عسل شهد سرشته شود . قوتش تا چهار سال باقى است ، و گويند تا سى سال . و قدر شربتش از نيم مثقال تا چهار مثقال با آبى كه در او بسفايج و زوفا و افتيمون و هليلهء كابلى و گل گاو زبان و اسطوخودوس ، از هر يك به قدر حاجت جوشانيده باشند با يك درهم ملح نفطى استعمال نمايند . گرم و خشك و جهت جذام و برص و بهق و صرع و جنون و داء الثعلب و داء الحيه و عسر النفس و احتباس حيض و داء الفيل و درد معده و جگر و گرده و مفاصل و عرق النسا و نقرس و فالج و تشنج و رعشه و لقوه و جوع كلبى و درد مثانه و قروح او و ثقل سامعه و درد سر مزمن ، نافع و مسهل خلط محترق و لزج و مواد بلغمى و سوداوى مفيد است و آنچه به سرخى در تحت نوشته شده ، « 1 » موافق نسخهء كامل و بهترين نسخههاست و حبّ الغار ندارد . صفت آن : شحم حنظل ، ( پنج درهم ) ؛ غاريقون ، ( دو درهم و نيم ) ؛ اشق ، ( سه درهم و نيم ) ؛ خربق سياه ، ( دو درهم و نيم ) ؛ سقمونيا ، ( دو درهم و نيم ) ؛ هوفاريقون ، ( دو درهم ) از هر يك ده مثقال ، افتيمون ، ( سه درهم ) ؛ بسفايج ، ( دو مثقال ) ؛ مقل ، ( سه درهم ) ؛ صبر ، ( سه درهم ) ؛ كماذريوس ، ( سه درهم ) ؛ فراسيون ، ( دو درهم ) ؛ سليخه ، ( دو درهم ) ؛ از هر يك
--> ( 1 ) منظور اوزانى است كه ايشان به رنگ قرمز در زير ادويه نگاشتهاند و ما در داخل ( ) ذكر كردهايم .