محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

109

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

غريبه از او مشاهده نمود : مرّصاف ، زعفران ، غاريقون ، زنجبيل ، دارچينى ، علك البطم ، كتيرا ، از هر يك ده مثقال ؛ سنبل الطيب ، كندر ، خردل سفيد ، عود بلسان ، اسطوخودوس ، اذخر ، قسط شيرين ، سيساليوس ، كمافيطوس ، قنّه ، راتينج ، دارفلفل ، عصارهء لحية التيس ، جند ، جاوشير ، ساذج ، ميعهء سايله از هر يك هشت مثقال ؛ سليخه ، فلفل سياه [ و سفيد ] ، سورنجان ، جعده ، ثوم برّى ، دوقو ، اكليل الملك ، جنطيانا ، روغن بلسان ، حبّ بلسان ، قرص فرفيون ، مقل ازرق از هر يك هفت مثقال ، تخم سداب شش مثقال ؛ اشق ، ناردين مصطكى ، صمغ عربى ، فطراساليون ، قردمانا ، افيون ، رازيانه ، گل سرخ ، بنفشه ، مشكطرامشيع ، از هر يك پنج مثقال ؛ اقاقيا ، ناف سقنقور ، هوفاريقون ، از هر يك چهار مثقال و نيم ، انيسون ، وج ، فوْ ، سگبينج ، اسارون ، از هر يك سه مثقال ، صموغ را در شراب يا سركه يا در مثلث خيسانيده و با سه وزن ادويه عسل بسرشند و قدر مثلث آن قدر باشد كه صموغ را بپوشاند و بدل سقنقور ، ماهى روبيان به وزن آن يا سمك صيدا كنند و حقير قرص افعى را بهتر مىداند . و به دستور پنير مايهء شتر را و بعد از شش ماه استعمال نمايند و چون حبّ بلسان و عود و روغن آن مفقود الوجود است ، بدل حب او نيم وزن او حبّ الغار و بدل عود او نيم وزن او زراوند طويل و بدل سقنقور سمكه صيدا و بدل روغن بلسان ، روغن ترب كرده و به غايت مؤثر يافته است . نسخهء ديگر : كه معمول حكيم فاضل « مسعود عماد الدين محمود » است و با نسخهء كامل الصناعه اختلاف سهلى دارد : مر صاف ، كتيرا ، زعفران ، زنجبيل ، دارچينى ، از هر يك ده درهم ، سنبل الطيب ، كندر ، خردل ابيض ، اذخر ، عود بلسان و صمغ البطم ، قسط تلخ ، اسطوخودوس ، سيساليوس ، دارفلفل ، جند ، عصاره هوفسنطيداس - كه لحية التيس است - ميعهء يابسه ، جاوشير ، ساذج هندى ، از هر يك هشت درهم ؛ سليخه ، [ ناردين ] فلفل سياه و سفيد ، اكليل الملك ، جعده ، ثوم برّى ، دوقو ، تخم جزر برّى ، روغن بلسان ، فرفيون ، مقل ازرق ، از هر يك شش درهم ؛ اشق ، ناردين ، تخم كرفسِ جبلى ، مصطكى ، فطراساليون ، افيون ، رازيانه ، گل سرخ ، جنطيانا ، مشك طرامشيع ، پنج درهم . [ 5 ] صفت ترياق الافاعى : كه رفع سميت هوامّ مىكند و اطبّاى سابق اجماع نموده‌اند كه هر كه در ايام و با يا در بعضى اوقات به قدر نيم مثقال با گلاب و يا شراب و قايم مقام او تناول نمايند ، بىشك و شبهه رفع اذيت و با و [ تب وبائى ] مىكند و به غايت مجرب