محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

101

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

مفردات آن جزئى از مركب اخذ نمايند كه نسبت آن به مجموع وزن مركب ، چون نسبت واحد باشد به عدد شربات ؛ مثلا وزن مجموع او سى در هم باشد و عدد شربات مفردات ، ده جزء و چون واحد را نسبت به ده كه عدد شربات است نسبت عشر است ، پس از سى كه وزن مركب است عشر را اخذ نموديم كه آن سه درهم است . و اگر فرض عدد شربات سى باشد و وزن مركب ده ، شربت آن مركب ثلث درهم خواهد بود ؛ زيرا كه نسبت ثلث به ده چون نسبت واحد است به عدد شربات كه سى باشد . مركبات مبتنى است بر بيست و چهار باب : باب اوّل : در ذكر معاجين كبار و صغار و ترياقات و ايارجات و مفرحات و جوارشات ؛ باب دوّم : در حبوب ؛ باب سوم : در اقراص ؛ باب چهارم : در سفوفات ؛ باب پنجم : در اشربه ؛ باب ششم : در مربّيات و بعضى از حلويات ؛ باب هفتم : در لعوقات ؛ باب هشتم : در مطبوخات و نقوعات و ماء الاصول و مقيئات و مسكنات قى ؛ باب نهم : در سنونات و مضمضه و غرغره ؛ باب دهم : در اكحال و شيافات و ادويهء عين ؛ باب يازدهم : در ادهان و آنچه به آن متعلق است ؛ باب دوازدهم : در ذكر مرهمها و ذرورات و ما يتعلق بها ؛ باب سيزدهم : در ضماداًت و كمادات و نطولات و قطورات ؛ باب چهاردهم : در سعوطات و نشوقات و عطوسات و شمومات و لخالخ ؛ باب پانزدهم : در حقنه‌ها و فتايلِ مسهله و فرزجات و حمولات ؛ باب شانزدهم : در خضابات و آنچه موى را دراز كند و بروياند و نرم كند و بسترد و آنچه به آن متعلق باشد ؛ باب هفدهم : در غسولات و منقيات بشره و محمرات و مسمنات بدن [ و مهزلات ] ،