بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

606

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

اين افسونها را بران آب و يا بر شير و اشباه آن بخوانند سه كرت اگر هفت كرت بدمند بشرايط و بخورانند و برو نيز مىخوانند و مىدهند بتوجه سم از تن او بيرون آيد و صحت يابد بعون اللّه تعالى دوم آنكه او را بترياقيات مناسب بكشند و اندك مىخورند و اندك بخشند و اندك مىبويند تا به مقدار نافع آيد و اين طريق بس معتمد بود سوم اندك‌اندك از خالص آن مىخورند و بتدريج زياده مىسازند چنانچه بمدتهاى مديد به مقدار معتد بها ببايد و آن هنگام چون عادت شده باشد مضرت نكند و قوت عظيم بخشد و هرگاه از ان منفعتى نيكو بيابند و خواهند كه زياده خورند همچنان بتدريج تواند ساختن و اين تدبير آزموده تواند كردن كه مقدار قوت آن سابق معلوم شده باشد الا در سم قوى قليل و كثير آن را تفاوتى نباشد و احتياط درينباب آنست كه اولا سم را بترياقى بكشند و آن را عادت كنند و بعد از ان اندك از جزو ترياقى آن كم مىكنند و بران مدتى عادت مىكند چندانكه عادت بدان رسيده باشد كه در خالص آن شروع توانند كردن آن هنگام اين تدبير مذكور بود و شنيدم كه سيدى در هند عادت بچناك خالص را بدانجا رسانيده بود كه هر صباح يك مثقال خوردى و مست شدى و چنان فربه شده بود كه در حركات عاجز بود و هر جا در تن او شكنها در گوشت و پوست او پيدا شده بود و پيوسته آنها را مراعات كردى تا خراب نشود چون از سكر بازمىآمد طعام چرب بسيار خوردى و مباشرت بسيار كردى عمر طويل يافت با سلامت و قوت و حواس و بدان كه حكماى هند هرشى را كه مىكشند آن را با ترياقى مناسب سحق كرده سفوفى مىسازند و جمله سفوفات را ايشان رس مىنامند و بيان انواع رس در باب تركيب خواهد شد ان شاء اللّه تعالى و قانون خوردن رس بچناكى و بزهر آن چنان بود كه ابتداى خوردن اين يك گوش‌پاك‌كن بود مبرود مزاج را بر ناشتا و محرور مزاجان را بر سير طعام مناسب و يا خود بگوش‌پاك‌كن بايد مقدار ازو نصف دانه عدسى باشد و هفته برين نهج بعد از ان بتدريج اندك‌اندك زياده مىكند تا سالى را به نيم دانگ رسد و مدتها ازين تجاوز نبايد كردن و اگر در اوائل مقدار مقرره اهمال نكند يك روز در ميان خورد تا طبع نرنجد و بآهستگى خو مىكند و بايد كه در اوقات مدايمت را به تشارب چيزهاى كه به كلى دفع خاصيت و قوت آن مىكند بخورند مثل فادزهر و جدوار و امثال آنها و مدتى حذر كند كه سميت آن را در حركت مىآورند مثل كنجد و جوز و نارجيل و همچنين از چيزهاى كه بالخاصية با آن مضراند چون خردل و بادنجان