بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

604

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

مار خورد ترياقيت خون او بيشتر بود و طلاى جميع نهوش نافع آيد و آنچه مار خورده بود بهتر آيد طلا كردن آن نافع آيد و بزعم من اكثر زهر خورده را مفيد آيد به تخصيص كسى را كه حيوانات سمى خورده باشد قضيب اهل گويند كه مسحوق خشك آن را چون جهت لسع افعى بياشامند بغايت نافع بود همچنين پخته آن را چرك چشم اهل در پيش دو چشم دو مغاك‌ست كه چون آب از چشم آورد و در آنجا منعقد گردد و بتخصيص در وقتى كه مار خورده يك دانگ يا دو دانگ از ان بياشامند نافع آيد جميع لسوع را سلاخه چون بول بز كوهى بر سنگ مىريزد آن مجتمع شده غليظ و بسته گردد آن را سلاخه گويند چون جهت نهروا بياشامند عظيم نافع آيد و طلا كردن آن هم مفيد آيد لبن جامع طبائع مختلفه بود از حرارت غالبه مائيه و حرارت معتدل و دسومة و برودت معتد به و جنيته و غالب‌ترين شير در ترياقيت شير بز كوهى است از مخلصه مشابه سائر ترياقا جبر و بعد از ان شير گاو كوهى كه ترياقات خورده بعده شير گاو اهلى كه از ترياقات جبر و بعده شير آدمى كه بسموم قويه معتاد باشد بعده آنچه بيشتر از گياهاى ترياقى خورند و مطلق بيشتر نافع بود زهره مار خورده و گزنده و انكورك گزيده و زراريح خورده و ارنب بحرى خورده و كسانى را كه داروهاى زيانكار خورده باشد مثل بنج و شوكران سياه و زربيخ شير گاو زرد مفيد باشد و علاج اكثر زهر خورده و ملسوع و مهنوش بدان كنند و تحقيق طريق آن به محل خود مذكور ان شاء اللّه تعالى تخم گوشت بز كوهى و گاو كوهى كه از ترياقات چرند ترياقى نيكو دارند جهت اكثر سموم و لسوع گويند و خوردن گوشت بره فابزى جهت لسع حيات و عقارب بغايت نافع آيد و با شراب عض كلب كلب را مفيد آيد و گوشت ضفدع و پيه كه بنمك و زيت پخته باشند جهت لسع اكثر هوام نافع بود و چون شكم آن بشگافند و گرم بر محل لسع نهند عظيم فائده دهد و تكرار بسى مفيد آيد و گوشت افعى را بر زخم افعى بندند نافع آيد و گوشت اكثر حيوانات گزنده را بر زخم ايشان بستند عظيم نافع بود و خوردن گوشت مار جهت گزندگى او نافع بود همچنانكه جگر حيوانات ديوانه جهت عض ايشان و گويند كه گوشت نمكسود ابن عرس كه آن را راسو خوانند با شراب آشاميدن اكثر سموم را مفيد بود و گوشت حيوانى كه آن را ذله خوانند در كبوتر خانها قصد كبوتران بسيار كند ترياقى تمام دارد و گوشت قنفذ كه آن را خارپشت گويند جهت اكثر سموم و لسوع مفيد آيد پخته و خام و طبيخ گوشت ماهى بياشامند ضرر جميع سموم منهوش مشروبه را كم سازد شهيد طبيعت عسل گرم و